İran’ın, ABD ve İsrail bağlantılı gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini yasaklamayı değerlendirdiğine yönelik haberler, petrol piyasalarında jeopolitik riskleri yeniden ön plana çıkardı. Boğazın tamamen açılacağına ilişkin beklentilerin zayıflamasıyla Brent ve ABD ham petrolünde yükseliş hız kazandı.

Petrol fiyatları, haftanın son işlem gününde yükselişini sürdürdü. Asya piyasalarında işlem gören ekim vadeli Brent petrol yüzde 1,4 artışla varil başına 83,65 dolara, ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yüzde 1,3 yükselişle 78,26 dolara çıktı. Önceki seansta Brent yaklaşık yüzde 4, WTI ise yaklaşık yüzde 3 değer kazanmıştı. Buna karşın her iki gösterge de haftalık bazda yüzde 7’nin üzerinde kayıp vermeye hazırlanıyor.

İran ne talep ediyor?

Basında yer alan bilgilere göre İran parlamentosundaki bir komite, ABD ve İsrail bağlantılı gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini yasaklayacak bir yasa tasarısını inceliyor. Tasarıda, yasağa uymayan gemilere taşınan yükün değerinin yüzde 20’sine kadar para cezası uygulanması da öngörülüyor. İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’nda “düşmanca hedefleri” vurduğunu açıklaması da bölgedeki tansiyonu yükselten gelişmeler arasında yer aldı.

Hürmüz’de belirsizlik sürüyor

Hafta başında Tahran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yeniden başlamasına yönelik anlaşmaya yaklaşıldığı yönündeki beklentiler, petrol fiyatları üzerinde baskı oluşturmuştu. Ancak boğazın yeniden açılması halinde bu durumun ABD ve İsrail bağlantılı gemileri kapsamayabileceğine ilişkin ayrıntılar, piyasalarda jeopolitik risk algısını yeniden artırdı.

Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’sinin Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor olması nedeniyle bölgedeki gelişmeler enerji piyasaları tarafından yakından izleniyor.

Arz endişeleri fiyatları destekledi

Petrol fiyatlarına destek veren bir diğer gelişme ise Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’daki askeri noktalar ve altyapıya yönelik saldırılar düzenlediklerini duyurması oldu. Böylelikle Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığına ilişkin endişeler yeniden arttı. Buna ek olarak Ukrayna’nın insansız hava aracıyla düzenlediği ve büyük bir Rus petrol rafinerisinde yangına neden olduğu bildirilen saldırı da küresel arz güvenliğine yönelik kaygıları güçlendirdi.

Öte yandan yatırımcılar, Fed’in gelecek dönemde izleyeceği faiz politikasına ilişkin sinyal vermesi beklenen ABD tarım dışı istihdam verisini de yakından takip ediyor. Piyasalarda, yüksek faiz oranlarının ekonomik aktiviteyi ve buna bağlı olarak petrol talebini baskılayabileceği değerlendiriliyor. Petrol piyasalarında gözler, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler ve ABD istihdam verisinin yanı sıra jeopolitik tansiyonun seyrine çevrilmiş durumda.

Yazar: Mutluhan Yıldız / Kaynak: Dünya Gazetesi