Orta Doğu’da çatışmalar yeniden alevlenirken İran’ın Hürmüz Boğazı’nı bir kez daha kapattığını duyurması, küresel petrol piyasalarında şok etkisi yarattı. OPEC+ grubunun temmuz ayı için açıkladığı üretim artışı kararı ise boğazdaki krizin gölgesinde kaldı.

Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman’dan oluşan OPEC+, savaşın başından bu yana dördüncü kez üretim artışı kararı alarak temmuz için günlük toplam petrol üretimini 188 bin varil artıracağını duyurmuştu. Ancak Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapanması, bu artış kararının arz krizini hafifletmesini engelledi. Kriz, BAE’nin 1 Mayıs’ta OPEC’ten ayrılmasıyla daha da derinleşti.

OPEC’in son yayımladığı petrol piyasası raporu, üretimdeki sert düşüşü gözler önüne seriyor. Grubun günlük ham petrol üretimi şubat ayında 42 milyon 772 bin varil seviyesindeyken, martta 34 milyon 929 bin varile, nisanda ise 33 milyon 190 bin varile geriledi. En sert düşüşler Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve BAE gibi büyük üreticilerde yaşandı.

Bağımsız petrol piyasası analisti Gaurav Sharma, OPEC+ grubunun Orta Doğu’daki bazı üyelerinin bölgedeki gelişmeler nedeniyle fiilen devre dışı kaldığını belirtti. Sharma, “Barış sağlansa bile, OPEC’e bağlı Orta Doğu tedarikçilerinden gelen arzın normale dönmesi en az 2027’nin ilk çeyreğine kadar sürecektir” değerlendirmesinde bulundu. Analiste göre, OPEC+ bünyesinde kota uyumu büyük ölçüde sembolik kalırken, üretimi artırmakta hala ciddi zorluklar bulunuyor.

Sharma, üretim artışı kararının kısa vadede pek bir fark yaratmayacağını ancak barış sağlanırsa 2027’de önemli sonuçlar doğurabileceğini ifade etti. Piyasanın, OPEC+ ve BAE gibi eski üyelerin yanı sıra ABD, Kanada, Brezilya, Norveç ve Guyana’nın da küresel petrol piyasasına daha yüksek miktarda petrol sürmesiyle yeniden arz fazlasına dönebileceğini söyledi.

Norveç merkezli Rystad Energy’nin Jeopolitik Analiz Başkanı Jorge Leon ise kritik bir noktaya dikkat çekti: “Hürmüz Boğazı kapalıyken, asıl mesele OPEC+ grubunun kağıt üzerindeki kotaları artırıp artırmaması değil, ilave varillerin gerçekten piyasaya ulaşıp ulaşamayacağı.” Leon, mevcut piyasa koşullarında günlük 188 bin varillik üretim artışının fiziksel etkisinin neredeyse sıfır olacağını vurguladı.

Leon ayrıca Rusya’nın da artan bir baskı altında olduğunu belirtti. Yeni kotası günlük yaklaşık 9,82 milyon varile çıkacak olan Rusya, mayıs ayında yalnızca günlük yaklaşık 9,2 milyon varil üretim yapabildi. Bunun nedenleri arasında petrol altyapısına yönelik artan dron saldırıları ve savaş öncesinde başlayan yapısal üretim kapasitesindeki yıpranma yer alıyor.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki kriz çözülmeden OPEC+’nın üretim artışı kararlarının piyasada karşılık bulmasının zor olduğu konusunda hemfikir. Gözler, bölgedeki ateşkes görüşmelerinden çıkacak sonuca çevrilmiş durumda.

Kaynak: Dünya Gazetesi