Merkezi yönetim bütçesinden araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerine ayrılan kaynak artmaya devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılında Ar-Ge için 253 milyar 544 milyon TL harcama yapıldı; 2026 yılı bütçe başlangıç ödeneklerinde ise bu rakam 308 milyar 568 milyon TL’ye yükseldi.
TÜİK’in merkezi yönetim bütçesi verilerini kullanarak hazırladığı istatistiklere göre, geçen yıl gerçekleştirilen Ar-Ge harcaması merkezi yönetim bütçesinin yüzde 1,58’ini oluşturdu. Söz konusu harcamanın 63 trilyon 20 milyar 906 milyon TL seviyesindeki Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payı ise yüzde 0,40 olarak hesaplandı.
Ar-Ge harcamaları sosyo-ekonomik hedeflere göre incelendiğinde, 2025 yılında en büyük pay yüzde 64,9 ile genel bilgi gelişimi amacıyla üniversitelere aktarıldı. Bu alanı yüzde 11,5 ile endüstriyel üretim ve teknoloji, yüzde 5,0 ile diğer kaynaklardan finanse edilen genel bilgi gelişimi, yüzde 4,4 ile tarım ve yine yüzde 4,4 ile eğitim izledi. 2026 yılı ödenek dağılımında da benzer bir tablo ortaya çıktı: En yüksek pay yüzde 69,5 ile yine üniversitelerdeki genel bilgi gelişimi faaliyetlerine ayrılırken, endüstriyel üretim ve teknoloji yüzde 8,9 ile ikinci sırada yer aldı. Bunu yüzde 5,5 ile diğer kaynaklardan finanse edilen genel bilgi gelişimi, yüzde 4,7 ile tarım ve yüzde 4,0 ile savunma takip etti.
Merkezi yönetim bütçesinden uluslararası Ar-Ge programlarına 2025 yılında 1 milyar 824 milyon TL kaynak ayrıldı. Bu kapsamda Avrupa çapında yürütülen Ar-Ge programları 987 milyon TL ile ilk sırada yer aldı. İkili veya çok taraflı kamu Ar-Ge programlarına yönelik fonlar 435 milyon TL, uluslararası Ar-Ge faaliyeti yürüten kuruluşlara aktarılan kamu fonları ise 402 milyon TL olarak kaydedildi. 2026 yılı bütçe başlangıç ödeneklerine göre uluslararası Ar-Ge programlarına ayrılan kaynak 1 milyar 950 milyon TL’ye yükseldi; bunun 1 milyar TL’si Avrupa çapındaki programlara tahsis edilirken, 489 milyon TL uluslararası Ar-Ge kuruluşlarına, 460 milyon TL ise ikili veya çok taraflı programlara ayrıldı.
Ar-Ge’ye ayrılan kamu kaynağındaki artış, teknoloji ve yenilik alanındaki öncelikleri ortaya koyarken, üniversitelerin araştırma faaliyetlerinin bütçeden aldığı payın büyüklüğü de dikkat çekiyor. 2026 yılı ödeneklerinin hayata geçmesiyle birlikte Ar-Ge ekosistemindeki gelişmeler yakından takip edilecek.
Yazar: Mutluhan Yıldız / Kaynak: Dünya Gazetesi
Comments