ABD ile İran arasında sonuç vermeyen müzakerelerin ardından Washington, Tahran üzerindeki baskıyı artırmaya hazırlanıyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran’a yönelik deniz ablukasının gerektiği sürece devam ettirilebileceğini söylerken, Hazine Bakanı Scott Bessent gelecek hafta yeni ekonomik önlemlerin açıklanacağını duyurdu. Hürmüz Boğazı’nda iki petrol şirketi gemisine yönelik saldırı haberi ise enerji piyasalarında riskleri yeniden büyüttü.

Washington abluka için süre vermedi

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Panama ziyareti sırasında yaptığı açıklamada Amerikan donanmasının İran’a yönelik deniz ablukasını süresiz biçimde sürdürebilecek kapasiteye sahip olduğunu belirtti. Hegseth, bölgedeki gemilerin dönüşümlü olarak görevlendirilebileceğine işaret ederek askeri varlığın uzun süre korunabileceği mesajını verdi. Washington, mevcut abluka kapsamında İran limanlarına yönelik deniz trafiğini engellemeye çalışırken, İran bağlantılı olmayan gemilerin geçişinin korunacağını savunuyor.

Gelecek hafta yeni ekonomik baskı geliyor

Askeri mesajın yanında Washington’dan ekonomik cephede de yeni bir hamle sinyali geldi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, gelecek hafta İran’a karşı yeni önlemlerin açıklanacağını belirterek ekonomik izolasyonun daha önce görülmemiş ölçüde artırılacağını söyledi. İran açısından enerji ihracatı, ülkeye döviz girişinin temel kaynakları arasında bulunuyor. Bu nedenle deniz ticaretinin uzun süre sınırlanması, Washington’ın Tahran üzerindeki ekonomik baskısını doğrudan artırıyor.

Hürmüz’de trafik savaş öncesinin çok altında

Gerilimin merkezinde yine Hürmüz Boğazı bulunuyor. Savaş öncesinde günde yaklaşık 130-140 geminin geçtiği Hürmüz’de trafik son günlerde son derece düşük seviyelerde seyrediyor. Salı günü boğazdan geçen gemi sayısının yalnızca 8 olduğu bildirildi. Hürmüz Boğazı, çatışma öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir enerji koridoru konumunda.

Gerilimi artıran bir başka gelişme ise Birleşik Arap Emirlikleri’nden geldi. Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi’ne ait iki geminin perşembe akşamı Hürmüz Boğazı’ndan geçerken saldırıya uğradığı bildirildi. BAE yönetimi saldırıdan İran’ı sorumlu tuttu. Olayda can kaybı bildirilmezken, saldırının bölgedeki ticari gemiler için güvenlik riskinin devam ettiğini göstermesi enerji piyasaları açısından dikkat çekiyor.

Petrolü bir taraftan İran, diğer taraftan talep sıkıştırıyor

Jeopolitik riskin yeniden yükselmesine rağmen petrol fiyatlarında şimdilik sert bir sıçrama görülmüyor. Brent petrol cuma sabahı varil başına 87 doların hemen üzerinde sınırlı artıda işlem görürken, ABD tipi ham petrol 81 dolar çevresinde seyrediyor. Petrol fiyatları bir önceki seansta yüzde 2’den fazla gerilemişti. Piyasadaki tablo, İran ve Hürmüz kaynaklı arz riski ile küresel petrol talebine ilişkin zayıflayan beklentilerin fiyatları iki yandan sıkıştırmasından kaynaklanıyor.

Küresel arzda kayıp büyüyebilir

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) da Hürmüz kaynaklı sorunların enerji piyasası üzerindeki etkisine dikkat çekiyor. Kurum, küresel petrol arzının 2026 yılında günlük 4,3 milyon varil azalabileceğini öngörüyor. Bu, dünya arzında yaklaşık yüzde 4’lük düşüş anlamına geliyor. Bir ay önce günlük 3,7 milyon varillik azalma beklenirken tahminin daha da aşağı çekilmesi, çatışmanın uzamasının enerji piyasasında yarattığı kaybın büyüdüğünü gösteriyor.

Türkiye için akaryakıt ve enflasyon riski

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim Türkiye açısından da yakından izleniyor. Türkiye petrol ithalatçısı bir ekonomi olduğu için küresel fiyatlarda kalıcı yükseliş, enerji faturasından akaryakıt fiyatlarına kadar geniş bir alanda etkili olabiliyor. Petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde uzun süre kalması, ulaştırma ve üretim maliyetleri üzerinden enflasyon açısından da yeni bir baskı oluşturabilir.

Piyasaların bundan sonraki ana sorusu yalnızca ABD ile İran arasında yeni bir askeri gerilim yaşanıp yaşanmayacağı değil. Ablukanın ne kadar süreceği ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiğin ne zaman normale dönebileceği, petrol fiyatlarının yönü açısından belirleyici olacak.

Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi