ABD ile Kanada arasında üç günlük ek sürede yürütülen ticaret görüşmelerinden anlaşma çıkmadı. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin yaklaşık 20 milyar dolarlık Kanada ürününe getirdiği yüzde 50 ek gümrük tarifesi, 22 Ağustos saat 00.01 EDT (Türkiye saatiyle 07.01) itibarıyla yürürlüğe girdi.

Kararla birlikte iki ülke arasındaki haftalardır süren ticaret anlaşmazlığı yeni bir aşamaya geçti. Kanada Başbakanı Mark Carney, müzakerelerde ilerleme sağlandığını ancak ortaya çıkan şartların Kanada’nın hedeflerini karşılamadığını belirterek görüşmeleri askıya aldı.

Üç günlük süre anlaşmaya yetmedi

Yüzde 50’lik ek tarifelerin ilk olarak 19 Ağustos’ta devreye girmesi planlanıyordu. Ancak Trump yönetimi, Kanada ile yürütülen görüşmelerde ilerleme sağlandığı gerekçesiyle uygulamayı üç gün ertelemişti. Trump bu aşamada tarafların anlaşmaya vardığını açıklamış, kalan sürenin gerekli belgelerin tamamlanması için kullanılacağı belirtilmişti. Ancak son görüşmelerde taraflar nihai koşullar üzerinde uzlaşamadı.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Kanada’nın hafta içinde üzerinde mutabakata varıldığını söylediği şartlarla anlaşmayı sonuçlandırmayı kabul etmediğini savundu. Carney ise müzakerelerdeki ilerlemenin Kanada açısından yeterli olmadığını belirterek ülkesinin müzakere heyetini Ottawa’ya geri çağırdı. Böylece üç gün önce askıya alınan tarifeler için yeni bir erteleme kararı alınmadı.

Hangi Kanada ürünleri etkilenecek?

Yeni tarifeler Kanada’nın ABD’ye gerçekleştirdiği yıllık ihracatın yaklaşık yüzde 5’ini kapsıyor. Düzenleme süt ve bazı süt ürünlerinden şarap ve diğer içeceklere, hokey ekipmanlarından çimento ve çeşitli tüketim ürünlerine kadar geniş bir ürün grubunu etkiliyor. Washington’ın düzenlemesinin dikkat çeken yönlerinden biri, ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nın menşe kurallarına uygun bazı ürünlerin de yüzde 50’lik ek tarifeden muaf tutulmaması.

Enerji ürünleri, potas, kritik mineraller ve başka tarife düzenlemelerine tabi bazı ürünler ise yeni uygulamanın dışında bulunuyor. ABD yönetimi kararın gerekçesi olarak Kanada’nın Amerikan süt ürünlerine yönelik kota sistemini, bazı eyaletlerde ABD menşeli alkollü içeceklere uygulanan kısıtlamaları ve otomotiv ticaretindeki uygulamaları gösteriyor.

Kanada aynı ölçekte karşılık verecek

Tarifelerin yürürlüğe girmesinin ardından gözler Kanada’nın karşı adımlarına çevrildi. Carney, ABD’nin yeni vergilerine Kanada’nın da aynı parasal büyüklükte tarifelerle karşılık vereceğini açıkladı. Kanada yönetiminin hangi ABD ürünlerini hedef alacağı ve karşı tarifelerin hangi tarihte yürürlüğe gireceğine ilişkin ayrıntılı listenin açıklanması bekleniyor.

Yeni adımlar, zaten çelik, alüminyum ve otomotiv gibi sektörlerde karşılıklı tarifelerin uygulandığı iki ülke arasındaki ticaret gerilimini daha geniş bir ürün grubuna taşıyabilir. ABD ile Kanada geçen yıl yaklaşık 880 milyar dolarlık mal ve hizmet ticareti gerçekleştirdi. Bu nedenle yeni tarifelerin doğrudan kapsadığı ticaret hacmi toplam ilişkinin sınırlı bir bölümünü oluştursa da karşılıklı yeni önlemlerin devreye girmesi ekonomik etkinin büyümesi riskini artırıyor.

Otomotiv görüşmeleri de baskı altında

Tarife krizinin yeniden tırmanması, ABD ile Kanada arasında ayrı olarak yürütülen otomotiv görüşmelerinin geleceğini de belirsizleştirdi. Taraflar Kanada’da üretilen bazı otomobillerde uygulanan yüzde 25’lik ABD tarifesinin yüzde 15’e indirilmesini içeren bir formül üzerinde çalışıyordu. Ancak genel ticaret görüşmelerinin askıya alınması, bu başlıktaki uzlaşma ihtimalini de zayıflatabilir.

Washington ile Ottawa arasındaki bundan sonraki kritik başlık, karşı tarifelerin kapsamı ve tarafların yeniden müzakere masasına dönüp dönmeyeceği olacak.

Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi