ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert açıklamaları ve askerî hamleler, petrol piyasalarında yeniden şiddetli dalgalanmalara yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı, Orta Doğu’daki artan gerilimin ardından yüzde 7’ye varan yükselişle yeniden 90 dolar seviyesini aştı.
Trump, Ürdün’de konuşlu Amerikan güçlerine düzenlenen füze saldırısının ardından Fox News’e yaptığı açıklamada İran’ın “ağır şekilde vurulacağını” söyledi. İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Ürdün’de bulunan bir ABD hava üssü ile komuta merkezini balistik füzelerle hedef aldığı bildirilirken, İran medyası da ABD’nin ülke topraklarının bir bölümüne saldırı düzenlediğini duyurdu.
ABD, İran ve Husi güçleri arasında temmuz ayı boyunca devam eden çatışmalar, petrol piyasasında sert dalgalanmalara neden oldu. Vadeli petrol kontratları ay içinde varil başına yaklaşık 32 dolarlık geniş bir fiyat aralığında hareket etti. Piyasa katılımcıları, çatışmaları sona erdirebilecek diplomatik temasların yanı sıra stratejik deniz geçişlerinde yaşanabilecek sevkiyat kesintilerini de yakından izliyor.
Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’deki sevkiyat güzergâhları kritik bir risk altında. Yemen’deki İran destekli Husilerin, Kızıldeniz’den geçen ticari gemilerden ücret almayı değerlendirdiği öne sürülürken, İran’ın da küresel petrol ve doğal gaz akışının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda benzer bir uygulamayı hayata geçirmek istediği iddia ediliyor.
RBC Capital Markets analistleri, nükleer anlaşmazlığı çözüme ulaştıracak kapsamlı bir diplomatik adım konusunda şüpheli olduklarını belirterek, füze, mayın, insansız hava aracı ve geçiş ücreti tehditlerinin deniz taşımacılığı faaliyetlerinin önemli bir bölümünü aksatmayı sürdürebileceğini kaydetti.
Bölgedeki askerî hareketlilik Irak’a da yayıldı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Amerikan güçleri ile Suudi Arabistan’ın enerji altyapısını hedef alan Irak’taki İran bağlantılı gruplara karşı ortak hava saldırıları düzenlediğini açıkladı. CENTCOM, söz konusu grupların İran Devrim Muhafızları Ordusu’ndan talimat aldığını savundu. Suudi Arabistan resmî haber ajansı SPA da ortak operasyonu doğrulayarak saldırıların meşru müdafaa kapsamında gerçekleştirildiğini bildirdi.
Petrol fiyatlarındaki bu yükseliş, küresel enflasyon ve merkez bankalarının para politikaları üzerinde de baskı oluşturabileceği için piyasalar tarafından yakından takip ediliyor. Brent petrolde 90 dolar eşiğinin kalıcı olup olmayacağı, önümüzdeki günlerde Orta Doğu’daki diplomatik gelişmelere bağlı olacak.
Yazar: Damla Kaya / Kaynak: Dünya Gazetesi
Comments