Rusya’da bir süredir hafifleyen akaryakıt sıkıntısı, Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırılarının ardından yeniden alevlendi. Ülkenin bazı bölgelerinde sürücüler benzin bulmakta güçlük çekerken, istasyonlarda satış kısıtlamaları ve uzun araç kuyrukları yeniden gündeme geldi. Dünyanın önde gelen petrol üreticilerinden biri olan Rusya’nın iç piyasada dengeyi tutabilmek için benzin ithalatına yönelmesi, krizin boyutunu gözler önüne seriyor.

Sorun St. Petersburg ve Leningrad’da yoğunlaştı

Sürücülerin istasyonlardaki duruma ilişkin paylaşımlarını analiz eden “GdeBENZ” platformunun verilerine göre, son günlerde bazı istasyonlarda benzin tamamen tükendi, bazı noktalarda ise satışa sınırlama getirildi. Eylül başında başkent Moskova ve çevresinde kısmi bir iyileşme yaşansa da sorun ülke genelinde sürüyor.

Akaryakıt sıkıntısı özellikle St. Petersburg ve çevresindeki Leningrad bölgesinde belirginleşti. Leningrad Bölgesi Valisi Aleksandr Drozdenko, sorunun başta Kirişi petrol rafinerisi olmak üzere büyük petrol tesislerine düzenlenen İHA saldırıları sonrasında benzin üretiminin düşmesinden kaynaklandığını bildirdi. Drozdenko, diğer bölgelerdeki rafinerilerden temin edilen benzinin sevkiyatının artırılacağını ve sıkıntının ekim ayının başına kadar giderilmesini beklediklerini kaydetti.

Plakaya göre satış ve 30 litre sınırı

Leningrad bölgesinde istasyonlardaki yoğunluğu azaltmak amacıyla araçların plaka numaralarına göre farklı günlerde yakıt almasına yönelik bir uygulama değerlendiriliyor. Plan kapsamında bir araca günlük 20 ila 30 litre arasında benzin satılabilecek. Ülkenin farklı bölgelerinde de benzer kısıtlamalar uygulanıyor: Bazı büyük akaryakıt zincirlerinde araçlara plaka numarasının son rakamına göre benzin verilirken, araç başına satış miktarı 30 litreyle sınırlandırıldı. Bazı bölgelerde ise yakıt yalnızca belirlenen istasyonlarda günlük program dahilinde satışa sunuluyor; yerel yönetimler sürücüler için her gün güncellenen interaktif haritalar yayımlıyor.

Hükümet sevkiyatları doğrudan takip ediyor

Rus hükümeti, iç piyasadaki sıkıntıyı gidermek ve rafinerilerde üretimi yeniden artırmak için çalışmalarını sürdürüyor. Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak başkanlığındaki son toplantıda, sevkiyatların yeniden düzenlenmesi değerlendirildi. Çelyabinsk, Arhangelsk, Tver, Belgorod, Perm ve Krasnodar gibi yakıt sıkıntısı yaşanan bölgelerde akaryakıt sevkiyatlarının hükümet tarafından doğrudan takip edilmesi kararlaştırıldı.

İç piyasada istikrarı sağlamak amacıyla bazı yakıt türlerine uygulanan ihracat yasağını sürdüren Rusya, diğer taraftan geleneksel tedarikçileri Belarus ve Kazakistan’ın yanı sıra Hindistan ve Fas’tan da benzin ithal ediyor. Enerji Bakanlığı, ithalatın artırılması, rafinerilerde üretimin mümkün olan en yüksek seviyede tutulması ve mevcut stokların öncelikli olarak iç piyasaya aktarılması için alınan tedbirlerin sürdüğünü bildirdi.

Çevre standardı düşük benzine geçici izin

Hükümet, arzı yükseltmek amacıyla Euro-2, Euro-3 ve Euro-4 sınıfındaki benzinlerin üretimine, ithalatına ve satışına geçici olarak izin verdi. Bu sınıftaki yakıtlar, Euro-5 standardına kıyasla daha yüksek miktarda kükürt ve kirletici madde içerebildikleri için çevre standartları açısından daha düşük kategoride değerlendiriliyor.

Yeni dalga: Mayıs’tan bu yana üçüncü sarsıntı

Rusya’da ilk büyük akaryakıt sıkıntısı mayıs sonunda, Ukrayna ordusunun enerji tesislerini İHA saldırılarıyla hedef almasının ardından ortaya çıkmıştı. Takip eden haftalarda birçok bölgede araç başına satış limitleri uygulandı, bidonla akaryakıt alınması yasaklandı. Temmuz’un ikinci yarısında kısıtlamaların gevşetilmesiyle durum iyileşmeye başladı; ancak ağustos ortasında sorun yeniden ağırlaştı. Eylül’de arzın tekrar düşmesi ve kaldırılan kısıtlamaların geri gelmesi, akaryakıt sıkıntısında yeni bir dalganın yaşandığını gösteriyor.

Rafineri kapasitesindeki kayıp, küresel petrol piyasaları açısından da yakından izleniyor. Ülkenin benzin ithal etmek zorunda kalması, rafine ürün akışını ve bölgesel fiyatları doğrudan etkiliyor. Piyasalar, saldırıların seyri ve Rus rafinerilerinde üretimin ne hızda toparlanacağını takip ediyor.

Kaynak: Dünya Gazetesi