Petrol piyasası yeniden hareketlendi. Ortadoğu’da çatışmaların şiddetlenmesi ve Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol hattını kapatması arz endişelerini artırırken, ABD ham petrolü perşembe günü varil başına 102 doların üzerine çıkarak mayıstan bu yana en yüksek kapanışını yaptı. Fiyatlarda bundan sonraki yönü ise dünyanın en büyük petrol ithalatçısı Çin’in alım iştahı belirleyecek.

Ham petrol, yaz aylarında gördüğü 68,55 dolarlık dip seviyeden bu yana yaklaşık yüzde 50 değer kazanmış durumda. Ancak fiyat hâlâ 7 Nisan’da ulaşılan 112,95 dolarlık savaş dönemi zirvesinin altında seyrediyor. Yani piyasa, arz cephesindeki bozulmayı fiyatlamaya başladı ama savaşın ilk günlerindeki panik seviyesine henüz dönmedi.

Fiyatların yeni anahtarı Çin olabilir. Rapidan Energy Başkanı Bob McNally’ye göre Pekin, savaş sırasında ithalatı sert biçimde kısarak fiyatların daha da yükselmesini engelledi: Şubatta günlük 11,5 milyon varil olan ithalat haziranda 6 milyon varile kadar indi. Temmuz ve ağustosta ise yeniden 7 milyon varil civarına toparlandı. Çin’in bu toparlanmayı hızlandırması, zaten sıkışık olan piyasayı daha da daraltabilir.

CIBC Private Wealth Kıdemli Enerji Tüccarı Rebecca Babin de Çinli rafinerilerin üretimi artırması halinde ham petrol talebinin güçlenebileceği ve arzın daha da sıkışabileceği görüşünde. Rafinerileri alıma iten unsur ise kâr marjları: İran ve Ukrayna’daki savaşlar küresel rafineri kapasitesini azaltırken özellikle dizel üretimindeki marjlar sert biçimde yükseldi. Bu yüksek marjlar, Çinli rafineriler için daha fazla ham petrol alıp üretimi artırmayı cazip hale getiriyor.

Buna karşılık Çin’in savaş öncesi alım seviyelerine hızlı dönüş yapmayacağını düşünenler de var. Kpler Emtia Araştırmaları Direktörü Matt Smith, Pekin’in petrol 100 doların üzerindeyken agresif alım yerine kendi stoklarını kullanmayı ve rafineri üretimini kontrollü tutmayı tercih edebileceğini belirtiyor.

Fiyat baskısını artıran bir diğer gelişme küresel stoklardaki erime. ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre altı aydan uzun süren savaş boyunca dünya petrol stokları 400 milyon varil azaldı. Savaşın ilk dönemlerinde fiyat artışını frenleyen stok tamponu zayıflarken, buna Çin talebindeki olası artış da eklenirse petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskının güçlenmesi bekleniyor.

Piyasalar şimdi iki başlığı birlikte izliyor: Ortadoğu’daki arz kayıplarının süresi ve Çinli rafinerilerin alım kararı. Enerji maliyetlerindeki bu seyir, sanayi üretimi ve akaryakıt fiyatları üzerinden Türkiye’deki enflasyon görünümünü de doğrudan etkileyecek.

Yazar: Şeyda Karaca / Kaynak: Dünya Gazetesi