Petrol fiyatları, ABD-İran hattındaki anlaşma umutlarının zayıflaması ve Hürmüz ile Bab el-Mandeb’de artan gemi saldırılarıyla yeniden yükselişe geçti. Brent petrol 90 dolar sınırına dayanırken, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin savaş öncesinin çok altında kalması küresel enerji piyasasında risk primini büyütüyor.

Brent petrolün varil fiyatı çarşamba sabahı erken işlemlerde yüzde 0,8 civarında artışla 89,6 doların üzerine çıktı. Batı Teksas türü ham petrol de yaklaşık yüzde 0,9 yükselişle 84 dolar sınırına yaklaşıyor. Böylece petrol, üç gündür süren yükselişini sürdürüyor.

Piyasadaki yön değişimi hafta başında hızlandı. Brent petrol pazartesi günü yaklaşık yüzde 5 değer kazanırken, salı günü kazançlarını artırarak 31 Temmuz’dan bu yana en yüksek kapanışını yaptı. Geçen hafta diplomatik çözüm umutlarıyla 80 doların altına kadar gerileyen Brent petrolde kısa sürede yaşanan bu hareket, piyasanın Hürmüz Boğazı’ndan gelecek haberlere ne kadar hassas olduğunu ortaya koyuyor.

İran yönetimi, talepleri karşılanmadığı sürece Hürmüz Boğazı’nın açılmayacağı yönündeki tutumunu sürdürüyor. Son verilere göre pazartesi günü boğazdan yalnızca 6 gemi geçiş yaptı. Son 10 günlük ortalama yaklaşık 11 gemi seviyesinde bulunurken, savaş öncesinde Hürmüz’den günde 125 ila 140 gemi geçiyordu. Bu tablo, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından birinde trafiğin normale dönmekten çok uzak olduğunu gösteriyor.

Gerilim yalnızca Hürmüz ile sınırlı değil. ABD ve İran destekli Husiler, salı günü Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mandeb çevresindeki gemilere yönelik ayrı saldırılar bildirdi. Kızıldeniz ile Aden Körfezi’ni birbirine bağlayan Bab el-Mandeb’in de aynı anda güvenlik sorunu yaşaması, tanker taşımacılığında maliyetlerin ve sigorta risklerinin yükselmesine neden oluyor.

Yükselişin önündeki tek denge unsuru ABD’den geliyor. Sektör verilerine göre ABD ham petrol stokları 7 Ağustos’ta sona eren haftada yaklaşık 9,1 milyon varil arttı. Ham petrol stoklarındaki artış piyasa beklentilerinin oldukça üzerinde; bu rakamın resmi verilerle doğrulanması halinde Orta Doğu kaynaklı arz endişelerinin fiyatlara verdiği desteğin bir bölümü zayıflayabilir.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) ise daha uzun vadeli bir uyarıda bulunuyor. Kurum, temmuz ayında Orta Doğu’da yaklaşık 5,5 milyon varil günlük petrol üretiminin devre dışı kaldığını hesaplıyor; bu miktar küresel petrol tüketiminin yüzde 5’inden fazlasına karşılık geliyor. Ticaret yollarının ve üretimin büyük bölümünün 2027 başına kadar normale dönmesi halinde bile yaklaşık 600 bin varil günlük üretimin 2027 sonuna kadar devre dışı kalabileceği öngörülüyor. Bu görünümle Brent petrol için 2026 ortalama fiyat tahmini 86,81 dolara yükseltildi.

Petrol piyasasında çarşamba günü iki kritik veri saati öne çıkacak: Türkiye saatiyle 15.30’da açıklanacak ABD enflasyonu ve 17.30’daki resmi haftalık petrol stokları. Ancak fiyatların kısa vadeli yönünde en büyük risk yine Orta Doğu olmaya devam ediyor. Hürmüz trafiğinde toparlanma ve ABD-İran hattında somut ilerleme görülmemesi halinde 90 dolar çevresindeki mücadele sürebilir; boğazın yeniden açılmasına ilişkin güvenilir bir takvim ortaya çıkması ise jeopolitik risk priminin hızla çözülmesini sağlayabilir.

Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi