Hürmüz kriziyle tetiklenen petrol fiyat şoku, yükselen emtialar ve bozulan tedarik zinciri, elektrik-elektronik sektöründe girdi maliyetlerini hızla artırıyor. Hammadde temin süreleri 3 aya kadar uzarken, firmalar üretimin aksamaması için daha fazla stok ve finansman yükü üstlenmek zorunda kalıyor. Bu durum, sektörün ihraç pazarlarındaki rekabet gücünü de zorluyor.

Hürmüz krizinin tetiklediği petrol, bakır, metal ve navlun fiyatlarındaki küresel yükseliş, ithal hammadde girdilerini vuruyor. Bakır fiyatları yıl başından bu yana yüzde 30, petrokimya ürünleri ise yüzde 25-50 arasında yükseldi. Firmalar üretimin aksamaması için ilave maliyet yükünü üstlense de, yakın pazarlardan temin edilemeyen bazı hammaddelerin Uzakdoğu ve Amerika gibi daha uzak coğrafyalardan karşılanması hem teslimat sürelerini uzatıyor hem de yüksek stokla çalışmayı zorunlu kılıyor.

Elektrik ve Elektronik İhracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Kavaklıoğlu, jeopolitik gerilimlere dikkat çekerek Hürmüz’ün kapanması ve her gün farklılaşan bilgi akışlarının petrol ticaretini etkilediğini hatırlattı. Kavaklıoğlu, “Geçtiğimiz 3-4 aydan bu yana bu şartlar çok sık değişkenlik arz ediyor. Hem tedarikte problemleri beraberinde getirirken hem de fiyat dalgalanmaları noktasında büyük riskleri barındırıyor” dedi ve elektrik-elektronik sektörünün petrolden bağımsız düşünülemeyeceğini vurguladı.

Tedarik zincirindeki kırılmanın şirketleri alternatif ülkelere yönelttiğini belirten Kavaklıoğlu, “Bugün sipariş verdiğinizde Avrupa’dan malınız 30 günde elinize gelirken, Uzakdoğu’dan 3 ay gibi bir süre söz konusu. O zaman stoklu çalışma zorunluluğu doğuyor. Stoklu çalışmak da hem fiyat hem finansal açıdan bir yük getiriyor şirketlerimize” diye konuştu.

Tedarik zincirindeki değişimin ikinci faturası navlundan geliyor. Kore ve Çin başta olmak üzere Uzakdoğu’dan ithal edilen komponent ve elektronik parçalarda taşıma maliyetlerindeki yükseliş, doğrudan ürün maliyetine taşınıyor. Kavaklıoğlu, “Navlundaki artış girdi maliyetlerimizde artışa neden oluyor. Bu artış da doğal olarak final ürüne yansıyor. İhracat birim fiyatlarımıza yansıdığında rekabet gücümüzde zorluklar yaşayabiliyoruz” dedi.

Maliyet baskısına rağmen sektörün üretiminde bir duruş yaşanmadığını vurgulayan Kavaklıoğlu, firmaların stoklarını yeni koşullara göre ayarladığını ya da tedarikin devamı için ilave bedeller üstlendiğini açıkladı. Elektrik-elektronik sektörünün alt gruplarında ise farklı bir görünüm var: Elektrik ekipmanları ve kablo grubu güçlü seyrederken, beyaz eşya ve tüketici elektroniği daha zorlu koşullarla karşı karşıya.

Emtia fiyatlarının mevcut seviyede kalması halinde döviz bazında bir fiyat artışı beklemediklerini söyleyen Kavaklıoğlu, ancak ithale dayalı ürünlerde fiyatın kura bağlı olduğuna işaret etti: “Kurdaki bir artış, o oranda bir fiyat artışını da beraberinde getirebilir. Ancak onun dışında kısa sürede reel bir artış beklemiyoruz.”

Maliyet ve rekabet baskısına rağmen sektör ihracatındaki artış sürüyor. İhracatın şu anda yüzde 6-7 arttığını açıklayan Kavaklıoğlu, “Türkiye’nin üçüncü büyük sektörüyüz. Bu yıl o sıramızı koruyacağımızı tahmin ediyoruz. Yıl sonu ihracat hedefimiz de 19 milyar dolar” dedi.

Önümüzdeki dönemin en önemli risklerinden biri emtia fiyatları. Petrolün yanı sıra özellikle bakır ve bazı metallerdeki yükselişe dikkat çeken sektör temsilcileri, piyasaların fiyatların oturmasını beklediğini ifade ediyor. Tüm bu gelişmelerin, küresel tedarik zincirindeki kırılmaların Türkiye imalat sanayisine yansımasının yakından izleneceği bir döneme işaret ettiği belirtiliyor.

Yazar: Giray Topçular / Kaynak: Dünya Gazetesi