Tarım ve Orman Bakanlığı, market ve restoranlarda tüketiciyi yanıltan etiket, görsel ve ifadelere yönelik kapsamlı bir düzenlemeye imza attı. Yeni mevzuatla birlikte 32 farklı yanıltıcı ifade ve görselin kullanımı yasaklandı.

Gıda etiketlerinin daha okunabilir hale getirilmesi, tüketicilerin yanıltıcı bilgilerle karşılaşmasının önlenmesi ve gıda okuryazarlığının desteklenmesi amacı taşıyan düzenleme, özellikle gıda sanayisinde yaygın olarak kullanılan pazarlama taktiklerini hedef alıyor.

Bakanlığın belirlediği yeni kurallara göre, aroma verici kullanılarak üretilen ürünlerin etiketlerinde gerçek gıda görselleri kullanılamayacak. Bu tür ürünlerde “ürün aromalıdır” ibaresinin açıkça belirtilmesi zorunlu hale geldi. Örneğin tereyağı aroması eklenmiş ayçiçeği yağı ve margarinlerde “tereyağı tadında“, “tereyağı lezzeti” gibi ifadeler artık kullanılamayacak. Aynı şekilde kokolin ürünlerinde “çikolata tadında“, sütlü buz ürünlerinde ise “dondurma keyfi” benzeri ifadeler yasaklandı.

Zeytinyağı hariç bitkisel yağlarda zeytin veya zeytin ağacı görselleri ile “zeytinyağı tadında/lezzetinde” gibi ifadelerin kullanımı da yasak kapsamına alındı. Birbiriyle karıştırılabilecek gıdaların adında ve etiketinde, sahip olmadığı özelliklere atıf yapan “… tadında“, “… lezzeti“, “… keyfi” gibi ifadelerin tamamı yasak listesinde yer aldı.

Düzenlemeyle ayrıca “köy ürünü” algısı oluşturabilecek marka ve ifadelerin kullanımına da sınırlama getirildi. Kanatlı hayvan ürünlerinde, hayvanların yetiştirme metoduna uygun olmayan ve tüketiciyi yanıltabilecek görsellerin kullanımının önüne geçildi. Yer fıstığıyla üretilen baklavada yalnızca “fıstıklı” ifadesi yerine “yer fıstıklı” ifadesinin kullanılması zorunlu hale getirildi.

İçeriğinde farklı bitkisel yağlarla tereyağı veya zeytinyağı bulunan ürünlerde, yalnızca bu bileşenler öne çıkarılarak “tereyağlı” veya “zeytinyağlı” şeklinde adlandırma yapılması da yasaklandı. İçeriğinde krema bulunmayan ürünlerde “krema” ifadesi kullanılamayacak, bunun yerine “krema sos” ifadesi yer alacak.

Düzenleme kapsamında gıdaların adı ve net miktarının tüketicinin kolaylıkla görebileceği bir yerde bulunması zorunlu hale gelirken, alkol, şeker veya tatlandırıcı içeren ürünlerde bu bilgilerin diğerlerinden ayrı, açık ve belirgin biçimde yazılması şartı getirildi. Ayrıca, toplu tüketim yerlerinde servis edilen veya satış yerlerinde paketlenerek sunulan gıdalarda, tüketicinin satın alma tercihini etkileyebilecek bileşenlerin açıkça belirtilmesi zorunlu oldu. Menülerde ürün içerikleri ile enerji değerlerine ilişkin bilgilerin tüketicilere sunulması şartı da getirildi.

Yurt içinde üretilen ürünlerde ithal algısı oluşturacak, ithal ürünlerde ise yurt içinde üretildiği izlenimi verecek marka, ifade ve görsellerin kullanımı yasaklandı. Gıdaların silah, kafatası, beyin, dudak ve göz gibi şekil veya görsellerle piyasaya arz edilmesinin de önüne geçildi.

Avrupa Birliği listesindeki 189 yeni gıda bileşeni Türkiye’de kullanılmak üzere mevzuat kapsamına alınırken, GDO’lu mikroorganizma kullanılarak üretilmesi, domuz kaynaklı veya böcek olması gibi nedenlerle 32 gıda kapsam dışı bırakıldı. Bitki çaylarında hazırlama yönteminin etiket üzerinde açık şekilde belirtilmesi de yeni düzenlemeler arasında yer aldı.

Yeni düzenlemelerin önümüzdeki günlerde yürürlüğe girmesi ve denetimlerin sıkılaştırılması bekleniyor. Tüketici örgütleri düzenlemeyi olumlu karşılarken, gıda sektörü temsilcileri uyum süreci için zaman tanınmasını talep ediyor.

Kaynak: Dünya Gazetesi