Güney Kore borsasında altı ay süren güçlü yükselişin ardından başlayan sert dalgalanma, borçla işlem yapan bireysel yatırımcıları vurdu. 24 yaşındaki üniversite öğrencisi Lee Seung-ho’nun kısa sürede kazandığı ve yine kısa sürede kaybettiği servet, piyasadaki kaldıraç riskinin en çarpıcı örneklerinden biri oldu.
Lee, zorunlu askerlik döneminde biriktirdiği 20 milyon wonu (yaklaşık 510 bin TL) kredili işlemlerle yaklaşık 300 milyon wona (7,6 milyon TL) çıkardı. Beş kata kadar kaldıraç kullanan genç yatırımcı, yükseliş döneminde aracı kurumun özel müşteri grubuna kadar yükseldi. Ancak KOSPI endeksinin mayıs ayında tersine dönmesiyle tablo hızla değişti. Hisse fiyatlarındaki sert düşüş, kredili pozisyonların teminat seviyesini aşağı çekti ve aracı kurumun zorunlu satışlarıyla hesap dört hafta içinde başlangıçtaki 20 milyon wonun da altına indi.
Borç 60 Trilyon Wonu Geçti
Güney Kore’de bireysel yatırımcıların borsada kullandığı toplam borç mayıs sonunda 60 trilyon wonu (1,5 trilyon TL) aştı. Korea Financial Investment Association verilerine göre kredili işlem bakiyesi 24 Haziran’da 38,63 trilyon wonla rekor kırarken, 15 Temmuz itibarıyla 34,37 trilyon wona gerilese de tarihsel olarak yüksek seviyesini korudu.
Borçlanmadaki yükseliş, KOSPI’ın altı ay içinde iki katından fazla değer kazandığı dönemde hızlandı. Özellikle yapay zeka ve yarı iletken şirketlerine yönelik yoğun talep, kredili işlemleri artırdı. Bireysel yatırımcıların yoğun ilgi gösterdiği Samsung Electronics ve SK Hynix, KOSPI’ın toplam ağırlığının yarısından fazlasını oluşturuyor.
Ralli Yerini Sert Dalgalanmaya Bıraktı
KOSPI, hızlı yükselişin ardından birkaç hafta içinde birden fazla kez yüzde 10’u aşan kayıplar yaşadı. Güney Kore tarihinde KOSPI için devreye giren düşüş yönlü devre kesicilerin yarısından fazlası son altı aylık dönemde çalıştı. Tek bir şirkete bağlı kaldıraçlı fonların büyüklüğü de piyasa hareketlerini hızlandırdı; yükselişte alımları destekleyen yeniden dengeleme işlemleri, düşüşte satış baskısını artırdı.
Düzenleyici İki Ay Sonra Frene Bastı
Güney Koreli yetkililer, tek bir hisseye bağlı yeni kaldıraçlı borsa yatırım fonlarının kotasyonunu durdurma kararı aldı. Müdahale, bu ürünlerin işlem görmesine izin verilmesinden yalnızca iki ay sonra geldi. Financial Services Commission, piyasa koşulları istikrara kavuşana kadar yeni ürünlerin borsaya açılmasına izin vermeyecek.
Ayrıca 5 Ağustos’tan itibaren yatırımcıların kaldıraçlı fon satın alabilmesi için tutması gereken asgari nakit bakiye 10 milyon wondan 30 milyon wona çıkarılacak. Varlık yönetim şirketlerinin daha güçlü likidite sağlayıcılarla çalışması ve yüksek riskli ürünlere yönelik tanıtım faaliyetlerinin daha sıkı denetlenmesi de yeni düzenlemeler arasında yer alıyor.
Konut Fiyatları Riski Besliyor
Kaldıraçlı işlemlere yönelen gençlerin motivasyonunda yalnızca borsa rallisi bulunmuyor. Seul’de ortalama bir konutun fiyatı yaklaşık 14 yıllık ücret gelirine karşılık geliyor. Yüksek konut fiyatları ve geleneksel tasarruf araçlarının yetersiz görülmesi, kısa sürede yüksek kazanç sağlama isteğini güçlendiriyor. Mobil uygulamalar üzerinden saniyeler içinde krediye ulaşılabilmesi de riskli işlemleri kolaylaştırıyor.
Piyasalarda bundan sonraki ana takip başlıkları, 5 Ağustos’ta yürürlüğe girecek teminat düzenlemesi, kredili işlem bakiyesindeki değişim ve Samsung Electronics ile SK Hynix hisselerindeki dalgalanma olacak.
Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi
Comments