Yunanistan hükümeti, 31 Ağustos’ta 1.740 üründe iki ay süreyle fiyat indirimi uygulanacağını açıklarken, ülkenin un sektöründen ters yönde bir haber geldi. Yunanistan’ın en büyük un fabrikaları müşterilerine un fiyatlarının ton başına 40 avro artırılacağını bildirdi. Yaklaşık yüzde 10’a karşılık gelen bu artışın özellikle ekmek fiyatlarına yansıması bekleniyor.

Un fiyatlarındaki yükselişin arkasında küresel tahıl piyasasında artan sorunlar bulunuyor. Rus saldırıları Karadeniz limanlarında ciddi hasara yol açarken, Ukrayna tahılının önemli ihracat güzergâhlarından biri kesintiye uğradı. Tuna Nehri’ndeki tehlikeli derecede düşük su seviyesi de nehir taşımacılığının kapasitesini önemli ölçüde düşürdü. Mavnalar, tahıl Romanya’nın Köstence Limanı’nda gemilere aktarılmadan önce normal yüklerinin yalnızca bir bölümünü taşıyabiliyor.

Avrupa genelinde yaşanan kuraklık ise hasada zarar verdi. Tahıl sahiplerinin fiyatların daha da yükseleceği beklentisiyle satışları ertelemesi piyasadaki baskıyı artırdı. Bu gelişmelerin etkisiyle tahıl piyasasındaki fiyat artışı kısa sürede dikkat çekici boyuta ulaştı. Fransa emtia borsasında buğdayın ton fiyatı, Orta Doğu’daki çatışma şubat ayında başladığında 203 avro seviyesindeydi. Fiyat önce hızla 230 avroya, ardından birkaç gün önce 256 avroya kadar yükseldi. Buğdayın ton fiyatı daha sonra sınırlı bir gerilemeyle 248 avro seviyesine indi.

Üreticilerin karşı karşıya olduğu maliyet artışı yalnızca tahıl fiyatlarıyla sınırlı değil. Nakliye ve ambalaj maliyetlerindeki yükseliş de fiyatlar üzerindeki baskıyı artırıyor. Un fiyatlarında açıklanan ton başına 40 avroluk son artışın yaklaşık 10 avrosu yükselen nakliye giderlerinden, kalan 30 avroluk bölüm ise artan üretim maliyetlerinden kaynaklanıyor.

Makarna cephesinde de zam ihtimali güçleniyor. Yunanistan durum buğdayında kendi ihtiyacını karşılayabilse de, bu yılki hasadın kalitesinin düşük olması makarna üreticilerini daha kaliteli tahıl ithalatına yöneltiyor. Üreticiler Kanada’dan daha yüksek kaliteli buğday ithal etmek zorunda kalırken, Kanada buğdayının kilogram fiyatı yaklaşık 3,30 avro seviyesinde bulunuyor. Yunan buğdayının kilogram fiyatı ise 2,60 avro. Bu fark nedeniyle makarna fiyatlarında artış ihtimali giderek güçleniyor.

Fiyat artışlarının tüketici raflarına yansımasının yılın son çeyreğini bulması bekleniyor. Endüstriyel fırınlar ve bisküvi üreticileri gibi yoğun şekilde un kullanan işletmelerde maliyet artışının tüketici fiyatlarına yansıması daha geç gerçekleşebilir; birçok yıllık tedarik sözleşmesi yılın son çeyreğinde sona erecek ve sözleşmeler yenilendiğinde daha yüksek perakende fiyatlarının ortaya çıkması bekleniyor. Yüksek enerji maliyetleriyle zaten mücadele eden Yunanistan’daki geleneksel fırınlar açısından undaki yüzde 10’luk artış kritik bir eşik olabilir ve ekmek fiyatlarında yeni artış olasılığı giderek yükseliyor.

Yazar: Taşkın Su / Kaynak: Dünya Gazetesi