Küresel yapay zekâ yatırım dalgası, Japonya’nın üretim hatlarını son 12 yılın en hızlı dönemine taşıdı. Çip, elektronik parça ve ileri teknoloji ürünlerine yönelik talep, Japon fabrikalarının yeni sipariş ve ihracat hacmini belirgin biçimde artırdı.

Sanayideki güçlü tablo, Japon ekonomisinin üçüncü çeyreğe hızlı başladığını gösteriyor. Ancak uzmanlar, yükselişin tamamının kalıcı talebe dayanmadığına dikkat çekiyor. Şirketlerin Orta Doğu’daki tedarik risklerine karşı stoklarını erken artırması da üretim rakamlarını yukarı taşıyan etkenler arasında yer aldı.

İmalat PMI 54,5 oldu

S&P Global Japonya imalat satın alma yöneticileri endeksi (PMI), temmuz ayında 54,5 seviyesinde gerçekleşti. Endeks, hazirandaki 54,8 ve öncü veride açıklanan 54,7 seviyesinin sınırlı ölçüde altında kalsa da 50 puanın üzerindeki seyir, Japon imalat sektörünün üst üste yedinci aydır büyüdüğünü gösterdi. Ana endeksteki küçük gerilemeye karşın üretim, yeni sipariş, ihracat ve satın alma faaliyetleri gibi alt göstergelerde güçlü artışlar kaydedildi.

Üretim Şubat 2014’ten beri en hızlı

Fabrikalardaki üretim artışı, Şubat 2014’ten bu yana görülen en yüksek hıza ulaştı. Üreticiler artan siparişleri karşılayabilmek için üretim hatlarını hızlandırırken tamamlanmamış işlerde de yükseliş görüldü. Bu durum, talebin mevcut kapasite üzerinde baskı oluşturmaya başladığına işaret ediyor. Üretimdeki sıçrama, hizmet sektöründeki daha ılımlı büyümeden belirgin biçimde ayrıştı; Japon ekonomisindeki ivmenin ana kaynağı temmuzda fabrikalar oldu.

Yapay zekâ ve çip talebi öne çıktı

Yeni siparişler, Ocak 2022’den bu yana en hızlı artışını kaydetti. Şirketler özellikle yarı iletkenler, yapay zekâ bağlantılı ekipmanlar ve ileri teknoloji üretim alanlarında talebin güçlendiğini bildirdi. Küresel teknoloji şirketlerinin veri merkezi ve yapay zekâ altyapısı yatırımları, Japon tedarikçilerin sipariş defterlerine doğrudan yansıdı. Japonya’nın hassas üretim ekipmanları, elektronik bileşenler ve yarı iletken malzemelerindeki güçlü tedarikçi konumu, yapay zekâ yatırım dalgasından daha fazla pay almasını sağladı.

İhracat siparişlerinde beş yıllık sıçrama

Japon fabrikalarının yurt dışından aldığı yeni siparişler, beş yılı aşkın sürenin en güçlü artışını gösterdi. Talepte özellikle Asya ülkeleri ile ABD pazarı öne çıktı. Yenin görece zayıf seyri de Japon ürünlerinin dış pazarlardaki fiyat rekabetini destekledi. Kur avantajı ile teknoloji talebinin aynı dönemde birleşmesi, ihracatçı üreticiler için güçlü bir zemin oluşturdu.

Stok artışı ve maliyet baskısı

Temmuz ayındaki üretim artışının bir bölümü gerçek sipariş büyümesinden, bir bölümü ise şirketlerin olası tedarik kesintilerine karşı hazırlığından kaynaklandı. Üreticilerin girdi satın alma faaliyetleri Nisan 2022’den bu yana en hızlı artışını gösterdi; birçok şirket petrol bazlı ürünlerde kıtlık veya fiyat artışı endişesiyle ham madde stoklarını erken yükseltti. Bu nedenle stok kaynaklı üretim artışının gelecek aylarda aynı güçte devam etmeyebileceği belirtiliyor.

Üretimdeki güçlü artışa karşın fabrikalar, enerji ve ham madde maliyetlerinin yüksek kalmaya devam ettiğini bildirdi. Orta Doğu’daki çatışmalarla bağlantılı petrol fiyatları ve tedarik sıkıntıları şirketlerin maliyet hesabını zorlaştırıyor. Girdi maliyetlerindeki artış mart ayından bu yana en düşük hızına gerilese de üreticiler fiyat baskısını müşterilerine yansıtmaya devam etti.

Güven dört ayın zirvesinde

Japon üreticilerin gelecek 12 aya ilişkin beklentileri, temmuzda son dört ayın en yüksek seviyesine çıktı. Güven artışında yarı iletken ve yapay zekâ bağlantılı ürünlere yönelik talebin süreceği beklentisi etkili oldu. Bununla birlikte şirketler enerji arzı, ham madde maliyetleri ve küresel ticaretteki belirsizlikler konusunda temkinli kalmayı sürdürüyor. Japonya sanayisindeki yeni dönemin kalıcılığı, yapay zekâ yatırımlarının devam etmesine ve stok artışının ardından gerçek siparişlerin aynı hızda sürmesine bağlı olacak.

Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi