Çin, ABD ile giderek sertleşen yapay zeka rekabetinde BRICS’i devreye sokuyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Yeni Delhi’deki BRICS Zirvesi’nde açık kaynaklı yapay zekaya odaklanan yeni bir BRICS topluluğu oluşturacaklarını açıkladı. Topluluğun büyük dil modellerinin geliştirilmesi ve kullanıma alınmasında ülkeler arasındaki işbirliğini artırması hedefleniyor.

Pekin’in hamlesi yalnızca bir teknoloji yarışı adımı değil; aynı zamanda yapay zekanın küresel kurallarını kimin şekillendireceği mücadelesinde yeni bir cephe açıyor. Xi, açık kaynaklı geliştirme, işbirliği ve paylaşımı desteklediklerini belirterek ülkeler arasındaki ortaklığın güçlendirilmesi çağrısında bulundu. BRICS üyelerine yönelik seminer ve eğitim programları da düzenlenecek.

Çin kendi yapay zeka ekosistemini de hızla büyütüyor. Pekin’in yeni girişimi, yaklaşık 30 ülkenin yer aldığı Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü’nü kurmasının ardından geldi. Xi, BRICS ülkelerini de bu oluşuma katılmaya davet etti. Hedef, hem kendi pazarında hem de diğer ülkelerde kullanılabilecek, ABD teknolojilerine göre daha düşük maliyetli alternatifler sunan bir ekosistem kurmak.

Açık kaynak stratejisi, yapay zeka yarışındaki temel ayrışma noktalarından birini ortaya koyuyor: Çin açık kaynaklı modellerin yaygınlaşmasını desteklerken, ABD merkezli OpenAI ve Anthropic gibi şirketler en gelişmiş modellerinde ağırlıklı olarak kapalı sistemler kullanıyor. Pekin böylece teknoloji geliştirme yarışının ötesine geçerek kendi yaklaşımını gelişmekte olan büyük ekonomiler arasında yaygınlaştırmayı amaçlıyor.

Ancak Çin’in önerisinin BRICS içinde ne ölçüde karşılık bulacağı henüz net değil. Hindistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi üyelerin Pekin’in girişimine nasıl yaklaşacağı belirsizliğini koruyor. Zirvenin ortak bildirisinde Xi’nin açık kaynaklı yapay zeka önerisine özel bir destek verilmedi; bunun yerine yapay zeka kaynaklarına erişimin genişletilmesi için uluslararası işbirliği çağrısı yapıldı ve güvenlik, kapsayıcılık ile güvenilirliğin gözetilmesi gerektiği vurgulandı.

Çin Devlet Güvenlik Bakanı Chen Yixin de kara listeler, kapalı kaynaklı sistemler ve teknoloji kısıtlamalarını eleştirerek bu politikaların küresel yapay zeka tedarik zincirlerini parçalayabileceğini ve ülkeler arasındaki teknolojik gelişmişlik farkını büyütebileceğini savundu. Bununla birlikte Pekin’in açık kaynak yaklaşımı sınırsız bir erişim anlamına gelmiyor. Xi, teknolojik ilerleme ile güvenlik arasında denge kurulması gerektiğini belirtirken, Çin’deki politika tartışmalarında gelişmiş modellerin en güçlü yeteneklerine erişimin sınırlandırılması da gündemde bulunuyor.

BRICS girişimiyle Çin, kendi yapay zeka modelini dünyanın en büyük gelişmekte olan ekonomilerine taşıyabileceği yeni bir platform kazanmayı hedefliyor. Bu hamle, ABD ile Çin arasındaki rekabetin çip ve yapay zeka modellerinden küresel teknoloji standartları ve yönetişimine doğru genişlediğine işaret ediyor. Piyasalar ve teknoloji şirketleri açısından kritik soru ise açık kaynak ekosisteminin BRICS içinde gerçekten kurumsallaşıp kurumsallaşmayacağı.

Yazar: Şeyda Karaca / Kaynak: Dünya Gazetesi