ABD Başkanı Donald Trump, drone ve drone bileşenlerinin ithalatını doğrudan hedef alan yeni gümrük vergilerini imzaladı. Washington’ın yabancı teknolojiye bağımlılığı azaltma gerekçesiyle attığı adım, özellikle güvenlik açısından hassas kabul edilen ürünlerde ithalat maliyetini ikiye katlayabilecek.

Yeni tarife sistemi yalnızca Çin’den gelen ürünleri kapsamıyor. Avrupa Birliği, Japonya, Güney Kore, Tayvan ve İngiltere gibi ABD’nin yakın ticaret ortaklarından yapılan drone ithalatı da yeni oranlara tabi olacak.

Hassas drone’larda vergi yüzde 100

Yeni düzenlemenin en sert bölümü, ABD yönetiminin ulusal güvenlik açısından hassas kabul ettiği drone kategorilerini kapsıyor. Azami kalkış ağırlığı 25 kilogramın üzerinde olan drone’lar ile termal görüntüleme kabiliyetine sahip sistemlere yüzde 100 gümrük vergisi uygulanacak. Bu kategoride kullanılan docking istasyonları ile bazı kritik drone bileşenleri de yüzde 100’lük tarifenin kapsamına giriyor.

Daha küçük ve ulusal güvenlik açısından daha düşük riskli kabul edilen drone’larda ise oran yüzde 25 olacak. Aynı tarife, yüksek hassasiyet kategorisine girmeyen bazı drone bileşenlerine de uygulanacak. Kararın ana bölümü imzadan 21 gün sonra yürürlüğe girecek; hassas kabul edilmeyen bazı bileşenlerde ise tarifelerin uygulanması 180 gün sonraya bırakılacak.

Avrupa ve Asya’ya daha düşük oran

Washington, bazı müttefik ülkeler için yüzde 100 ve yüzde 25’lik genel tarifelerin altında özel oranlar belirledi. Avrupa Birliği, Japonya, Liechtenstein, Güney Kore, İsviçre ve Tayvan menşeli uygun drone ve bileşenlerinde gümrük vergisi yüzde 15 olacak. İngiltere’den gelen uygun ürünlerde ise yüzde 10 oran uygulanacak. Ancak bu avantajdan yararlanmak için ürünlerde kullanılan donanım, yazılım ve teknolojinin büyük bölümünün ilgili ülkeler ile ABD kaynaklı olması gerekecek.

Bu şart, yalnızca ürünün son montajının hangi ülkede yapıldığına değil, drone’un teknoloji tedarik zincirinin nereden geldiğine de bakılacağı anlamına geliyor. Böylece Çin parçalarının başka ülkeler üzerinden ABD pazarına girmesinin de zorlaştırılması hedefleniyor.

Washington yabancı bağımlılığını güvenlik riski saydı

Kararın temelinde ABD Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen Section 232 soruşturması bulunuyor. İnceleme sonucunda ABD’nin drone ve kritik bileşenlerde yabancı tedarikçilere yüksek oranda bağımlı olduğu sonucuna varıldı. Washington’a göre bu bağımlılık yalnızca ticari bir sorun değil; jeopolitik kriz, savaş veya tedarik zinciri kesintisi durumunda ABD’nin ihtiyaç duyduğu drone sistemlerine erişiminin aksayabileceği değerlendiriliyor.

Drone’ların askeri kullanımının yanı sıra tarım, enerji, telekomünikasyon, inşaat, afet müdahalesi, arama kurtarma ve altyapı denetiminde giderek daha fazla kullanılması da konunun ekonomik boyutunu büyütüyor. ABD yönetimi, yeni gümrük vergilerinin ABD içinde yeni drone fabrikaları kurulmasını ve kritik bileşenlerin yerli üretimini hızlandırmasını amaçladığını belirtiyor.

Çinli üreticiler için pazar daha da zorlaşıyor

Yeni kararın en büyük etkilerinden birinin Çin merkezli drone üreticileri üzerinde görülmesi bekleniyor. Çin şirketleri uzun süredir küresel sivil ve ticari drone pazarında güçlü konumda bulunurken, Washington son yıllarda bu teknolojilere yönelik güvenlik kısıtlamalarını giderek artırıyor. ABD Federal İletişim Komisyonu da daha önce bazı yabancı drone modellerinin Amerikan pazarına girişini sınırlayan adımlar atmıştı.

Trump yönetimi aynı zamanda Ticaret Bakanlığı’na ABD’de drone ve bileşen üretimine yeni yatırım yapan şirketler için bir yerlileştirme programı kurma yetkisi verdi. Bu mekanizma sayesinde üretimin bir bölümünü ABD’ye taşıyan şirketlerin bazı tarife avantajlarından yararlanabilmesinin önü açılıyor.

Böylece dünyanın en hızlı büyüyen teknoloji alanlarından biri olan drone pazarındaki rekabet yeni bir aşamaya giriyor. ABD’nin yüzde 100’e ulaşan vergi duvarı, şirketleri yalnızca fiyat konusunda değil, fabrikalarını ve tedarik zincirlerini hangi ülkelerde kuracakları konusunda da yeni kararlar almaya zorlayabilir. Piyasalar, tarifenin küresel tedarik zincirleri üzerindeki etkisini ve ABD’deki yerlileştirme programının sonuçlarını yakından izleyecek.

Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi