Yapay zekâ yatırımlarındaki hız kesmeyen büyüme, teknoloji dünyasında heyecan kadar tedirginlik de yaratıyor. Rockefeller International Başkanı Ruchir Sharma, yapay zekâ sektöründeki balon riskini 10 üzerinden 7-8 aralığında gördüğünü söyledi. Yıllık harcamanın 1 trilyon doları aşmasına karşın sektör gelirinin yaklaşık 200 milyar dolarda kalması, kırılganlığı ve finansman baskısını büyütüyor.

Sharma’ya göre fiyatlamalar, yatırım iştahı ve beklentiler öyle bir seviyeye geldi ki balon riski artık görmezden gelinemeyecek ölçüde büyüdü. Yapay zekâ bağlantılı şirketlerin değerlemeleri son derece hızlı yükselirken, yatırımcı ilgisi çok dar bir alana yoğunlaştı ve harcama yarışı gelir üretme hızının önüne geçti.

Klasik balon dönemlerinde görülen dört temel işaretten üçü şimdiden sahnede: aşırı değerleme, aşırı yatırım ve yatırımcıların aynı hikâyeye yığılması. Geçmiş büyük balonlardaki kadar aşırı borçlanma henüz görülmese de finansman baskısı giderek artıyor.

1 trilyon dolarlık harcama, 200 milyar dolarlık gelir

En çarpıcı tablo, yatırımlarla gelir arasındaki makasta ortaya çıkıyor. Veri merkezi kurulumu, yüksek kapasiteli çip alımı, soğutma ve enerji yatırımları için yıllık harcamanın 1 trilyon doların üzerine çıktığı değerlendiriliyor. Buna karşılık yapay zekâ tarafında üretilen gelirin yaklaşık 200 milyar dolar düzeyinde kaldığı hesaplanıyor. Bu, yaklaşık 800 milyar dolarlık bir finansman boşluğuna işaret ediyor.

Başka bir ifadeyle şirketler, gelecekte elde etmeyi umdukları gelirler için şimdiden devasa bir altyapı faturası ödüyor. Gelir büyümesi bu yatırımları yakalayamazsa piyasa, çok pahalı kurulmuş bir kapasite fazlasıyla karşı karşıya kalabilir.

Kritik eşik: ABD 10 yıllık tahvil faizi

Bu hikâyede yalnızca teknoloji şirketlerinin performansı değil, küresel faiz ortamı da belirleyici olacak. Sharma’nın dikkat çektiği temel eşik, ABD 10 yıllık tahvil faizinin yüzde 5 seviyesi. Uzun vadeli faizlerin bu seviyenin üzerine yerleşmesi, büyük teknoloji şirketlerinin ve yapay zekâ altyapısına yatırım yapan oyuncuların finansman maliyetini artırabilir. Ucuz para döneminde sorun yaratmayan dev yatırım planları, daha pahalı borçlanma ortamında çok daha sert sorgulanabilir.

Bir başka risk de ABD’de kamu borcunun ve bütçe açığının yarattığı sermaye ihtiyacı. Devlet daha fazla borçlanırken özel sektör de yapay zekâ yatırımları için daha fazla kaynak arıyor; böylece aynı para havuzu üzerinde büyüyen bir rekabet oluşuyor. Devlet tahvillerinin daha yüksek getiri sunması, yatırımcıların riskli teknoloji hisseleri yerine güvenli varlıklara yönelmesine yol açabilir.

Türkiye’deki yatırımcı neden izlemeli?

Bu tartışma yalnızca Wall Street’i ilgilendirmiyor. Yapay zekâ temalı hisseler, teknoloji fonları ve küresel borsalar üzerinden Türkiye’deki yatırımcıların portföylerini de etkiliyor. ABD tahvil faizindeki yükseliş teknoloji hisselerinde dalgalanma yaratırsa bunun etkisi gelişen ülke piyasalarına da yayılabilir. Küresel risk iştahındaki bozulma, doların yönünden altın fiyatlarına kadar birçok varlık sınıfında yeni fiyatlamaları tetikleyebilir.

Balon riskine rağmen yatırımcıların yapay zekâ temasına bağlı kalmasının nedeni, teknolojinin verimlilik artışı ve yeni gelir alanları yaratma potansiyeline duyulan inanç. Piyasanın tartıştığı nokta ise potansiyelin var olup olmadığı değil; bugünkü fiyatların bu potansiyeli fazlasıyla satın alıp almadığı. Faizler yüksek kaldıkça yatırımcıların sınırsız büyüme hikâyelerine ayırdığı sabır azalabilir; bu nedenle yapay zekâdaki köpüğün ne zaman ve nasıl test edileceği sorusunun yanıtı büyük ölçüde tahvil piyasasında yatıyor.

Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi