Artan enerji maliyetleri ve yapay zekâ veri merkezlerinin yükselen elektrik talebi, enerji sektöründe köklü bir dönüşümü beraberinde getiriyor. ABD’de hızla yayılan “sanal enerji santrali” (Virtual Power Plant – VPP) modeli, ev sahiplerine kendi ürettikleri fazla elektriği şebekeye satarak hem fatura ödememe hem de ek gelir elde etme imkânı sunuyor.

Teksas eyaletinde yaşayan Jeff ve Jenny Wright çifti, çatılarına kurdukları güneş panelleri ve batarya sistemi sayesinde bir yılı aşkın süredir elektrik faturası ödemiyor. Çift, evlerinde kullanmadıkları elektriği şebekeye satarak düzenli gelir elde ediyor.

Sistemin temelinde güneş panelleriyle üretilen elektriğin ev bataryalarında depolanması yer alıyor. Evde kullanılmayan enerji, talebin yoğun olduğu saatlerde merkezi elektrik şebekesine aktarılıyor. Binlerce evin aynı anda şebekeye enerji vermesiyle adeta büyük bir enerji santrali gibi çalışan bu ağ, “sanal enerji santrali” olarak adlandırılıyor.

Uzmanlar, özellikle yapay zekâ veri merkezlerinin enerji tüketimindeki hızlı artışın mevcut altyapı üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu belirtiyor. ABD Enerji Bakanlığı verilerine göre ülkenin önümüzdeki yıllarda yaklaşık 200 gigavatlık ek enerji kapasitesine ihtiyaç duyacağı tahmin ediliyor.

Rocky Mountain Institute tarafından hazırlanan rapor, sanal enerji santrallerinin 2030 yılına kadar ABD’de zirve elektrik talebini 60 gigavat azaltabileceğini ortaya koyuyor. Aynı rapora göre bu model, enerji sektöründe yıllık yaklaşık 17 milyar dolarlık maliyet tasarrufu sağlayabilir.

Enerji şirketi Sunrun, 107 bin müşterisinin sanal enerji santrali programına katıldığını ve yalnızca 2025 yılında katılımcılara toplam 17 milyon dolar ödeme yapıldığını açıkladı. Enerji sektöründe faaliyet gösteren şirketler, gelecekte elektrikli araç bataryalarının da sanal enerji santrallerinin önemli bir parçası olacağını belirtiyor. Araçların kullanılmadığı zamanlarda depoladıkları enerjinin şebekeye aktarılmasıyla hem enerji arzının desteklenmesi hem de kullanıcıların ek gelir elde etmesi hedefleniyor.

Geleneksel santrallerin inşasının yıllar sürdüğüne dikkat çeken uzmanlar, sanal enerji santrali ağlarının birkaç ay içinde devreye alınabildiğini vurguluyor. Bu nedenle sistemin önümüzdeki yıllarda küresel enerji sektöründe çok daha yaygın hale gelmesi bekleniyor.

Yazar: Mutluhan Yıldız / Kaynak: Dünya Gazetesi