Japonya ekonomisinde ihracat cephesinden gelen güçlü rakamlar, artan ithalat faturasının gölgesinde kaldı. Temmuz ayında dış satım çift haneli büyümeyi sürdürerek tüm zamanların aylık rekorunu kırdı; ancak enerji ve emtia maliyetlerindeki sert artış tabloyu tersine çevirdi. Petrol ithalatının değeri yüzde 87,8 yükselirken dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık dört katına çıktı.

Japonya Maliye Bakanlığı verilerine göre temmuzda ihracat, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 23,2 artarak 11,51 trilyon yene ulaştı. Bu rakam, ülkenin bir ayda gerçekleştirdiği en yüksek ihracat değeri olarak kayıtlara geçti. Güçlü performans tek bir pazara dayanmadı: ABD’ye ihracat yüzde 22 artarak 2,09 trilyon yene, Çin’e ihracat ise yüzde 25,8 yükselerek 2,01 trilyon yene çıktı. Asya’nın tamamına yapılan satışlar yüzde 24,5 artarken Tayvan’a ihracatta yüzde 43,5, Güney Kore’ye ihracatta yüzde 31,2 yükseliş görüldü.

Ürün gruplarında otomobil ve teknoloji öne çıktı. Otomobil ihracatının değeri yüzde 20,8 artarak 1,61 trilyon yene ulaşırken, yarı iletken üretim makinelerinde yüzde 40,9’luk yükseliş kaydedildi. Yarı iletken ve elektronik bileşenlerin ihracatı da yüzde 49,1 arttı. Küresel yapay zekâ yatırımları, veri merkezi harcamaları ve elektronik ürün talebi Japonya’nın dış satımına destek veren başlıca unsurlar oldu.

Ancak aynı dönemde ithalat çok daha hızlı yükseldi. Temmuzda ithalat yıllık yüzde 27,8 artarak 12,15 trilyon yene ulaştı ve ihracatın üzerine çıktı. Böylece Japonya 634,5 milyar yen dış ticaret açığı verdi; geçen yıl aynı ay açık 156,3 milyar yen seviyesindeydi. Açık bir yılda yüzde 306 büyüyerek yaklaşık dört katına çıktı. Haziranda da ithalat faturası ihracattan hızlı büyümüştü; temmuz verileri bu baskının geçici olmadığını, enerji maliyetlerinin Japon ekonomisi üzerindeki etkisinin sürdüğünü gösterdi.

İthalattaki artışın en dikkat çekici kalemi enerji oldu. Petrol ithalatının değeri temmuzda yıllık yüzde 87,8 artarak 1,41 trilyon yene yükseldi. Bu artış büyük ölçüde fiyat etkisinden kaynaklandı: ithal edilen petrol miktarı yalnızca yüzde 5,5 artarken ödenen tutar yüzde 87,8 arttı. Petrol tek başına toplam ithalat artışına 6,9 puan katkı yaptı. Mineral yakıt ithalatının tamamı yüzde 53,5 artarak yaklaşık 2,68 trilyon yene ulaştı; LNG ithalatında miktar yüzde 4,8 azalmasına rağmen ödenen tutar yüzde 22,5, kömürde miktar yüzde 5,5 düşerken fatura yüzde 33,4 arttı.

Japonya’nın enerji denklemindeki temel sorun, ham petrolde Orta Doğu’ya yüksek bağımlılık. Ülke, petrol ihtiyacının büyük bölümünü bölgeden karşıladığı için çatışmalar, nakliye rotalarındaki aksamalar ve yüksek sigorta maliyetleri doğrudan ithalat faturasına yansıyor. Temmuzda Suudi Arabistan’dan yapılan ithalatın değeri yüzde 57,3, Umman’dan ithalat yüzde 248,7 yükseldi. Uzayan deniz yolları nakliye süresini ve maliyetini artırırken, yüksek enerji fiyatları ile zayıf yen birleşince Japon ithalatçıların faturası daha da ağırlaşıyor.

Dış ticaret rakamları Japonya Merkez Bankası (BoJ) için de yeni bir ikilem oluşturuyor. Güçlü ihracat dış talepte dirençli bir ekonomiye işaret ederken, yüksek enerji maliyetleri ithal enflasyon baskısını artırıyor. Öte yandan iç talep aynı ölçüde güçlü değil: ikinci çeyrekte özel tüketim gerilerken şirket yatırımları beklentilerin altında kalmıştı. İhracat ve artan fiyat baskıları faiz artırımı için alan yaratırken, zayıf tüketim ve yükselen enerji faturası daha sıkı para politikasının maliyetini artırabilir.

Japonya’nın dünyaya hiç olmadığı kadar yüksek tutarda mal sattığı ancak enerji ve diğer ithalat kalemleri için ödediği tutarın daha hızlı arttığı temmuz tablosu, ülkenin enerji bağımlılığının büyüme üzerindeki baskısını yeniden görünür kıldı. Piyasaların gözü, BoJ’un bu iki zıt tablo arasında nasıl bir denge kuracağında.

Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi