ABD ile İran arasındaki geçici ateşkesin uzatılmamasının ardından Hürmüz Boğazı’nda gerilim yeniden tırmanıyor. İngiltere merkezli deniz güvenliği kurumu UKMTO, boğaz çevresinde bir tankerin bilinmeyen bir cisimle vurulduğunu ve ilk belirlemelere göre makine dairesinde hasar oluştuğunu duyurdu.

Olay, Umman açıklarında Hürmüz Boğazı çevresinde meydana geldi. Tankerin şirket güvenlik sorumlusu, geminin bilinmeyen bir cisimle vurulduğunu ve darbenin makine dairesinde hasara yol açtığını bildirdi. İlk değerlendirmede çevreye yayılan bir kirlilik tespit edilmedi. Ancak saldırının niteliği, geminin seyrine etkisi ve olayın faili konusunda netleşmiş resmi bir açıklama bulunmuyor.

Saldırının zamanlaması dikkat çekici: ABD’nin İran’la yürürlükteki geçici ateşkes süresini uzatmama kararının hemen ardından yaşandı. Bu durum, Hürmüz çevresindeki güvenlik riskinin yalnızca diplomatik söylemle sınırlı kalmadığını, ticari taşımacılığa doğrudan yansımaya devam ettiğini gösteriyor.

Boğaz trafiği kritik düzeyde

Yeni saldırı, boğazdaki gemi geçişlerinin zaten olağan seviyelerin çok altında seyrettiği bir dönemde geldi. Gemi takip şirketi Kpler’in ön verilerine göre pazartesi günü Hürmüz’den yalnızca 6 emtia gemisi geçti; bunların 3’ü Körfez’e giriş, 3’ü çıkış yönünde hareket etti. Bu rakam, son 10 gündeki yaklaşık 11 gemilik ortalamanın da altında kaldı. Hafta sonunda tablo daha da zayıftı; cumartesi günü yalnızca 3, pazar günü ise 2 gemi geçiş yaptı.

Daha da dikkat çekici olan, bu son geçişlerde çok büyük ham petrol tankerleri ile sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyan tankerlerin görülmemesi. Bu durum, enerji piyasasının en kritik geçiş noktalarından birinde risk iştahının belirgin biçimde zayıfladığını ortaya koyuyor. Savaş öncesi dönemde Hürmüz Boğazı’ndan günde yaklaşık 130 ila 140 gemi geçiş yapabiliyordu. Mevcut seviyeler, bölgedeki ticari akışın ne kadar sert daraldığını açık biçimde gösteriyor.

Petrol ve navlun riski büyüyor

Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin en kritik dar boğazlarından biri olmaya devam ediyor. Boğazdaki her yeni saldırı veya aksama; enerji arzı, navlun maliyetleri ve sigorta primleri üzerinden küresel piyasaları etkiliyor. Ateşkesin sona erdiği haberleriyle birlikte petrol fiyatları yeniden yükselişe geçmişti; ticari geminin vurulması, piyasadaki arz endişesini daha da güçlendirebilecek yeni bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Önümüzdeki saatlerde gözler hem saldırıya ilişkin yeni teknik ayrıntılarda hem de Hürmüz’deki fiili gemi geçişlerinde olacak. Trafik tek haneli seviyelerde kalmaya devam eder ve yeni saldırılar yaşanırsa, petrol piyasasında risk priminin daha da büyümesi bekleniyor. Türkiye açısından bakıldığında ise Hürmüz’de kalıcı gerilim, enerji ithalat maliyeti ve akaryakıt fiyatları üzerinden dolaylı baskı oluşturabilecek başlıca dış risklerden biri olmayı sürdürüyor.

Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi