Küresel akaryakıt piyasasında arz sıkıntısı sürerken Çin’den dikkat çekici bir dönüş geldi. Pekin yönetimi, İran savaşı sonrası Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla mart ayında sert biçimde sınırladığı akaryakıt ihracatında freni gevşetti. Rafineriler temmuz ayında benzin, motorin ve jet yakıtı sevkiyatlarını belirgin biçimde artırdı.
En sert hareket benzinde görüldü. Haziranda yaklaşık 100 bin ton seviyesine kadar gerileyen benzin ihracatı temmuzda yüzde 320 artarak 420 bin tona çıktı. Motorin ihracatı ise bir ayda yüzde 88 artarak 810 bin tona yükseldi ve geçen yılki aylık ortalamanın yaklaşık yüzde 50 üzerine çıktı. Jet yakıtında da benzer bir toparlanma yaşandı: Havacılık yakıtı ihracatı yüzde 42 artarak 1,32 milyon tona ulaştı.
Çin’in toplam rafine petrol ürünü ihracatı temmuzda bir önceki aya göre yüzde 6,7 artarak 4,65 milyon tona çıktı. Ancak rakamlar geçen yılın aynı ayının hâlâ yüzde 12,9 altında. Benzin ihracatı geçen yılın aynı ayının yüzde 55,3, jet yakıtı ise yüzde 33 altında bulunuyor. Dolayısıyla son veriler tam bir normale dönüşten çok, mart ayından beri uygulanan sıkı politikanın gevşetilmeye başladığını gösteriyor.
Çin’in kararının zamanlaması küresel piyasalar açısından kritik. İran savaşı, Hürmüz’deki sevkiyat sorunları ve Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları, son haftalarda özellikle motorin arzını sıkıştırdı. ABD’de motorin rafineri marjı pazartesi günü varil başına 102,20 dolara çıkarak ilk kez 100 dolar sınırını aştı. Avrupa’da da motorin arzındaki daralma fiyatları yukarı iterken rafineriler olağanüstü yüksek kâr marjlarıyla çalışıyor.
Orta Doğu’daki rafineri üretimi savaş öncesi seviyelerin altında kalırken Rusya’daki petrol işleme hacmi de saldırıların etkisiyle yaklaşık 20 yılın en düşük seviyelerine geriledi. Çin’in üretim ve ihracatındaki düşüş de son aylarda küresel ürün açığını büyüten unsurlardan biri olmuştu. Bu nedenle Çin’den gelecek ilave motorin ve jet yakıtı sevkiyatları, özellikle Asya piyasasında arz baskısını azaltabilecek başlıklardan biri olarak görülüyor.
Pekin’in ihracata yeniden alan açması Çinli rafineriler açısından da önemli. İç piyasaya göre daha yüksek fiyatların bulunduğu dış pazarlara satış yapılabilmesi, üretimi artırmak için ekonomik teşvik sağlıyor. Üretimin toparlanması zaman içinde Çin’in ham petrol ithalatını da destekleyebilir. Ağustos ayı için verilen ihracat izinlerinin savaş öncesindeki seviyelerin üzerine çıkabilecek miktarlara ulaşması, Çin’in küresel yakıt piyasasındaki ağırlığının yeniden artabileceğine işaret ediyor. Ancak fiili ihracatın ne kadar yükseleceği, rafineri üretimi ve iç talebin seyriyle birlikte netleşecek.
Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi
Comments