ABD’de şirket yöneticileri ile çalışanlar arasındaki gelir makası giderek açılıyor. ABD’nin en büyük işçi sendikaları federasyonu AFL-CIO’nun yayımladığı yıllık “Executive Paywatch” raporu, bu uçurumun en çarpıcı örneğini Tesla CEO’su Elon Musk üzerinden ortaya koydu.

Rapora göre Musk’ın 2025 yılında Tesla’dan aldığı ücret paketinin değeri 158,3 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu rakam, Musk’ı ABD’nin en büyük şirketlerinin yöneticileri arasında sıra dışı bir konuma taşıdı. Raporun en dikkat çekici hesaplaması ise Musk’ın kazancının Tesla çalışanlarının ücretleriyle karşılaştırılmasıyla ortaya çıktı.

AFL-CIO’ya göre Elon Musk, 2025 yılında ortanca bir Tesla çalışanının bir yılda kazandığı paranın karşılığını her 4,23 saniyede bir elde etti. Musk’ın toplam ücret paketinin çalışanların ortalama kazancının 2,5 milyon katından fazla olduğu belirtildi. Musk’ın ücretinin klasik bir maaştan farklı olduğu da vurgulandı: Devasa rakamın önemli bölümünün performansa bağlı ödüllerden oluşması nedeniyle Musk’ın diğer CEO’larla doğrudan karşılaştırılmasının güç olduğu ifade edildi.

Rapor, sorunun yalnızca Musk’ın olağanüstü büyüklükteki ücret paketinden kaynaklanmadığını da gözler önüne serdi. Musk hesaba katılmadığında, incelenen büyük S&P 500 şirketlerinde CEO’ların çalışanlara kıyasla ortalama kazanç oranı 2024 yılında 285’e 1 seviyesindeyken, 2025’te 312’ye 1 seviyesine yükseldi. Musk’ın ücreti hesaplamaya dahil edildiğinde ise ortalama oran 5 bin 387’ye 1 gibi çarpıcı bir seviyeye çıktı.

Üst düzey yöneticilerin kazançlarında genel bir yükseliş de yaşandı. Musk hariç tutulduğunda, raporda incelenen şirketlerin CEO’larının ortalama kazancı 2024’te 18,9 milyon dolar iken 2025 yılında 22,8 milyon dolara yükseldi. Tesla ve Elon Musk hesaba dahil edildiğinde ise CEO başına ortalama kazanç 340,1 milyon dolara fırladı. Raporda ayrıca çalışanların ABD milli gelirinden aldığı payın İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en düşük seviyeye gerilediği belirtildi.

Yönetici ücretleri yükselirken raporda Amerikalıların yaşadığı ekonomik sıkıntılara ilişkin dikkat çekici veriler de yer aldı. ABD’deki yetişkinlerin yüzde 33’ünün emeklilik için hiçbir birikiminin bulunmadığı, yüzde 37’sinin ise 400 dolarlık beklenmedik bir masrafı karşılayacak yeterli paraya sahip olmadığı belirtildi. Rapora göre yetişkinlerin yüzde 26’sı maliyeti nedeniyle sağlık hizmeti almaktan vazgeçerken, kiracıların yüzde 23’ü son bir yıl içinde kirasını ödemekte gecikti. Bununla birlikte, bu ekonomik sorunların doğrudan yüksek yönetici ücretlerinden kaynaklandığının söz konusu verilerle kanıtlanamayacağı özellikle vurgulandı.

AFL-CIO raporunda ABD Başkanı Donald Trump’ın 2025 yılı geliri de incelendi. Trump’ın büyük bölümü kripto para varlıklarıyla bağlantılı olmak üzere 2,2 milyar dolar gelir elde ettiği tahmin edildi. Rapora göre Trump’ın geliri bir önceki yıla kıyasla yaklaşık yüzde 254 arttı; ortanca ücret alan bir ABD çalışanının aynı miktarda para kazanabilmesi için ise 43 bin 154 yıl çalışması gerektiği hesaplandı. Beyaz Saray ise bu değerlendirmelere karşı çıktı ve Trump’ın varlıklarının bağımsız üçüncü taraf finans kuruluşları tarafından yönetilen hesaplarda tutulduğunu, herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını savundu.

Executive Paywatch, AFL-CIO’nun her yıl yayımladığı üst düzey yönetici ücretleri araştırması ve veri tabanı. Temel amacı, büyük Amerikan şirketlerinde CEO’ların ne kadar kazandığını ve bu kazançların çalışan ücretleriyle arasındaki farkı ortaya koymak. S&P 500 şirketlerinin CEO ücretleri, ortanca çalışan ücreti, CEO/çalışan ücret oranı ile maaş, prim, hisse ve opsiyon ödülleri gibi toplam ücret kalemleri inceleniyor; verilerin önemli bölümü şirketlerin ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (SEC) sunduğu resmi vekâletnamelerden geliyor. Veri tabanı yaklaşık 3 bin şirketi kapsıyor.

Yazar: Taşkın Su / Kaynak: Dünya Gazetesi