Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin etkisiyle enerji fiyatları rekor seviyeleri görürken, dünyanın en büyük petrol şirketlerinin kasası da doldu taştı. Beş büyük petrol şirketi ikinci çeyrekte 48 milyar dolar kâr elde ederken, 90 milyar dolarlık rekor nakit akışı sağladı. Ancak şirketlerin yatırım ve hissedar ödemelerinde frene basması, milyarlarca doların nereye gideceği sorusunu gündeme taşıdı.
Exxon Mobil, Chevron, BP, Shell ve TotalEnergies’in nisan-haziran dönemindeki 90 milyar dolarlık nakit akışı, enerji fiyatlarının sıçradığı 2022’deki seviyeleri bile geride bıraktı. ABD Başkanı Donald Trump, Exxon Mobil ve Chevron’u “çok fazla para kazanmakla” eleştirirken benzin fiyatlarının düşürülmesi için çağrıda bulundu. Petrol şirketlerinin olağanüstü kazançlarına ek vergi uygulanmasına yönelik talepler de gündeme geldi.
Rekor nakit akışına rağmen şirketlerin yatırım harcamaları, temettüleri ve hisse geri alımlarında aynı ölçüde artış görülmedi. Enerji finans kuruluşu IEEFA’ya göre şirketler, elde ettikleri paranın önemli bölümünü nakit rezervlerini artırmak ve borçlarını azaltmak için kullandı. Beş büyük petrol şirketinin nakit rezervleri yalnızca ikinci çeyrekte 17 milyar dolardan fazla arttı. Şirketlerin yeni petrol ve doğal gaz projelerine yönelik harcamalarda da temkinli davranması, rekor kazançların ardından paranın nereye yönlendirileceği sorusunu öne çıkardı.
AJ Bell Yatırım Direktörü Russ Mould, şirketlerin nakdi borç azaltma, satın almalar, yeni projeler, temettüler ve hisse geri alımları arasında değerlendirdiğini belirtti. Ancak sektör genelinde sermaye harcamalarının sıkı şekilde kontrol edilmesi, şirketlerin yeni petrol ve doğal gaz sahalarına büyük yatırımlar yapmak konusunda acele etmediğini gösteriyor.
Bu temkinli yaklaşımın arkasında, mevcut yüksek enerji fiyatlarının kalıcı olmayabileceği beklentisi de bulunuyor. ABD ile İran arasında kalıcı bir anlaşmaya varılması halinde petrol fiyatlarının gerilemesi, şirketlerin kâr ve nakit akışındaki mevcut seviyelerin korunmasını zorlaştırabilir.
Enerji şirketlerinin savaş döneminde elde ettiği rekor kazançlar, olağanüstü kâr vergisi tartışmasını da büyüttü. Çevre grupları, şirketlerden alınacak ek vergilerin iklim değişikliğiyle mücadele altyapısı yatırımlarında kullanılmasını istiyor. Petrol sektörü ise bu önerilere karşı çıkarak kâr vergilerinin enerji yatırımlarını azaltabileceğini ve tüketiciler için fiyatları düşürmeyeceğini savunuyor.
Piyasalar, ABD-İran müzakerelerinin seyrine ve enerji fiyatlarındaki hareketliliğe göre petrol devlerinin yatırım stratejilerinin nasıl şekilleneceğini yakından takip ediyor.
Yazar: Şeyda Karaca / Kaynak: Dünya Gazetesi
Comments