Japonya, savunma harcamalarını yalnızca bir güvenlik ihtiyacı olarak değil; teknoloji, girişimler ve sanayi için yeni bir büyüme alanı olarak tanımladı. Tokyo yönetiminin yeni savunma belgesi, ülkenin savaş sonrası ekonomi anlayışında dikkat çekici bir kırılmaya işaret ediyor.

Japonya hükümeti, hızlanan askeri yapılanmanın yalnızca ülkeyi bölgesel tehditlere karşı korumayacağını, aynı zamanda ekonomik büyümeyi ve teknolojik gelişmeyi destekleyeceğini savunuyor. Yeni savunma belgesinde silah üretimine yapılacak yatırımların sanayiye yeni siparişler kazandırabileceği, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini hızlandırabileceği ve sivil yaşamda da kullanılabilecek teknolojilerin gelişmesini sağlayabileceği belirtiliyor.

Tokyo yönetiminin yeni yaklaşımında savunma harcamaları, klasik bir kamu gideri olarak değil; üretim kapasitesi, teknoloji birikimi ve istihdam oluşturabilecek stratejik yatırım alanlarından biri olarak görülüyor. Bu söylem, Başbakan Sanae Takaichi hükümetinin devlet destekli yatırımlarla Japon ekonomisinin düşük büyüme hızını aşma planıyla da örtüşüyor.

Savunma belgesinin kamuoyuna sunuluş biçimi de Japonya’nın vermek istediği yeni mesajı yansıtıyor. Önceki savunma belgelerinde askerler, savaş uçakları, gemiler ve askeri armalar öne çıkarken, yeni belgenin anime tarzındaki kapağında gülümseyen bir aile ile teknolojik bir kent görüntüsü kullanıldı. Japonya Savunma Bakanlığı, bu tercihin ülkenin geleceğine ilişkin ileri teknoloji odaklı ve olumlu bir görüntü oluşturmayı amaçladığını bildirdi.

Yeni planın en dikkat çekici bölümlerinden birini savunma sanayisine girişimlerin ve sivil teknoloji şirketlerinin dahil edilmesi oluşturuyor. Japonya, ticari amaçlarla geliştirilen yazılım, yapay zeka, sensör, batarya, motor ve otonom sistemlerin askeri ekipmanlarda daha fazla kullanılmasını hedefliyor. Savunma Bakanlığı, 2026 mali yılından itibaren yeni girişimlerin araştırma ve geliştirme programlarına katılımını kolaylaştıracak destek mekanizmalarını devreye alıyor. Bu kapsamda girişimlerin ilk aşamadaki teknoloji çalışmalarına yaklaşık 7 milyar yen kaynak ayrılması, başarılı projelerin daha büyük ölçekli savunma programlarına taşınması planlanıyor.

Japonya’nın son yıllardaki savunma harcamalarının önemli bölümü uzun menzilli füze sistemlerine ayrıldı. Ülke, bin kilometreden daha uzaktaki hedeflere ulaşabilecek füzelere yatırım yaparak saldırıya uğramadan önce tehditleri etkisiz hale getirebilecek karşı saldırı kapasitesi oluşturmaya çalışıyor. Yeni dönemin ikinci büyük yatırım alanını ise insansız sistemler oluşturuyor. Ukrayna ve Orta Doğu’daki savaşlarda düşük maliyetli dronların daha pahalı askeri sistemler üzerinde etkili olması, Japonya’nın savunma planlarını da değiştirdi. Japonya Savunma Teçhizat ve Teknoloji Ajansı, hızlandırılmış geliştirme programı kapsamında başvuran 38 şirket arasından dört drone üreticisini seçti.

Savunma belgesinde Çin’in askeri faaliyetleri Japonya’nın karşı karşıya bulunduğu en büyük stratejik sınama olarak tanımlandı. Tokyo yönetimi özellikle Çin donanmasının Pasifik Okyanusu’ndaki faaliyetlerinin artmasını, Tayvan çevresindeki askeri hareketliliği ve Çin ile Rusya’nın Japonya yakınlarında gerçekleştirdiği ortak operasyonları yakından izliyor. Bu güvenlik tablosu, hükümetin savunma bütçesini milli gelirin yüzde 2’si seviyesine çıkarmasına ve İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki en büyük askeri genişleme programını başlatmasına zemin hazırladı.

Japonya, savunma sanayisini büyütmek amacıyla silah ve askeri ekipman ihracatına yönelik uzun süredir uyguladığı sınırlamaları da gevşetiyor. Hükümet, ortak geliştirme ve üretim projelerinin Japon şirketlerine daha büyük siparişler sağlayacağını ve ülkedeki savunma üretim kapasitesinin korunmasına katkıda bulunacağını düşünüyor. Japonya, Avustralya ile geliştirilmiş Mogami sınıfı fırkateynlerin transferini kapsayan büyük bir anlaşmaya yönelirken, Yeni Zelanda ile benzer bir proje üzerinde görüşmeler yürütüyor. Filipinler’e emekliye ayrılan bazı destroyerlerin satılması da gündemde bulunuyor.

Ancak bu büyüme hesabının önünde ciddi bir engel var: kamu borcu. Füze ve drone yatırımlarının faturası, yüksek kamu borcu nedeniyle tartışma yaratıyor. Savunma harcamalarının finansmanı ve silah ihracatının genişletilmesi, ülkenin savaş sonrası barışçı dış politika çizgisinin geleceğine ilişkin tartışmaları da artırıyor. Piyasalar ve gözlemciler, Japonya’nın bu yeni savunma ekonomisi modelinin büyümeye gerçek anlamda katkı sağlayıp sağlayamayacağını ve kamu borcu üzerindeki etkisini yakından takip edecek.

Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi