Hürmüz Boğazı ve Babülmendep’te artan güvenlik riski, Suudi Arabistan’ın Asya’ya petrol taşımacılığını kökünden değiştirdi. Yemen açıklarındaki tehditler nedeniyle tankerler artık Afrika çevresinden dolaşmak zorunda kalıyor ve bu durum maliyetleri ciddi şekilde artırıyor.
Normal koşullarda Yanbu Limanı’ndan Tayvan’a 19 günde ulaşan bir tanker, yeni rotada Süveyş Kanalı, Akdeniz, Cebelitarık ve Ümit Burnu üzerinden 48 günde varış noktasına varabiliyor. Yaklaşık 29 günlük gecikme, tanker filosunun daha uzun süre aynı yükte bağlı kalmasına neden olurken kullanılabilir gemi kapasitesini de düşürüyor.
Yakıt gideri normal rotada 1,26 milyon dolar seviyesindeyken, Afrika çevresindeki uzun yolculukta 2,87 milyon dolara fırlıyor. Tanker başına yakıt farkı 1,61 milyon doları bulurken, Süveyş Kanalı geçiş ücretiyle birlikte toplam ek maliyet yaklaşık 2,5 milyon dolara ulaşıyor. Sigorta primleri, mürettebat giderleri ve finansman maliyetleri de hesaba katıldığında nihai fark daha da yüksek seyrediyor.
Süveyş Kanalı’ndaki derinlik ve boyut sınırlamaları, büyük ham petrol tankerlerinin tam yüklü geçişini zorlaştırıyor. Çok büyük tankerlerin kanala girmeden önce yüklerinin bir bölümünü boşaltması gerekebiliyor. Boşaltılan petrol, Kızıldeniz ile Akdeniz’i birbirine bağlayan Sumed boru hattı üzerinden taşınıyor. Günlük 2,5 milyon varil kapasiteli boru hattı, Suudi Arabistan’ın yaklaşık 7 milyon varillik günlük ihracatı karşısında sınırlı bir alternatif sunuyor.
Kapasite kaybı yalnızca Suudi petrolünü etkilemiyor. Asya’ya taşınan nafta, motorin ve diğer rafine ürünlerde de navlun baskısının artması bekleniyor. Rafineriler daha fazla stok tutmak veya alternatif tedarikçilere yönelmek zorunda kalabilir. Enerji ithalatçısı Türkiye açısından ise risk yalnızca ham petrol fiyatıyla sınırlı değil. Taşıma, sigorta ve finansman giderlerindeki artış, rafineri maliyetleri üzerinden akaryakıt fiyatlarına baskı oluşturabilir.
Yaklaşık 500 bin varil nafta taşıyan Torm Innovation gemisi, Yanbu’dan Japonya’ya giderken güvenlik gerekçesiyle Süveyş Kanalı ve Ümit Burnu rotasını tercih eden ilk tanker oldu. Geminin sahibi Torm, kararın Güney Kızıldeniz’deki güvenlik koşulları nedeniyle alındığını ve mürettebat güvenliğinin öncelik olduğunu açıkladı.
Piyasalar önümüzdeki günlerde Babülmendep’teki gemi geçişlerini, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğini ve Sumed hattının kullanım oranını yakından izleyecek. Güvenlik riskinin kalıcılaşması halinde uzun rota, petrol ticaretinde geçici çözüm olmaktan çıkabilir ve küresel navlun maliyetleri kalıcı olarak yükselebilir.
Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi
Comments