Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan mayıs ayı bütçe uygulama sonuçları, Türkiye’nin mali dengelerindeki bozulmanın devam ettiğini ortaya koydu. Merkezi yönetim bütçesi, mayıs ayında 298 milyar 223 milyon lira açık verirken, ocak-mayıs döneminde bütçe açığı 1 trilyon 56 milyar 999 milyon liraya ulaştı.

Bütçe giderleri mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27 artışla 1 trilyon 384 milyar 391 milyon liraya yükseldi. Yıl için öngörülen 18 trilyon 978 milyar 815 milyon liralık ödeneğin yüzde 7,3’ü sadece mayıs ayında kullanılmış oldu. Faiz hariç bütçe giderleri ise yüzde 28,3 artarak 1 trilyon 255 milyar 452 milyon liraya çıktı.

Bütçenin en dikkat çekici kalemlerinden biri faiz giderleri oldu. Mayısta faiz giderleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 16 artışla 128 milyar 939 milyon lira olarak kayıtlara geçti. Ocak-mayıs döneminde ise faiz giderleri yüzde 51,1 gibi çarpıcı bir oranda artarak 1 trilyon 262 milyar 642 milyar liraya ulaştı.

Bütçe gelirleri cephesinde ise mayısta belirgin bir gerileme yaşandı. Merkezi yönetim bütçe gelirleri, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 18 azalışla 1 trilyon 86 milyar 168 milyon liraya düştü. Vergi gelirleri tahsilatı ise yüzde 22,1 azalarak 931 milyar 521 milyon liraya geriledi. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı yüzde 6,7’de kaldı.

Vergi türleri bazında bakıldığında durum daha da netleşiyor. Mayısta gelir vergisi yüzde 57,4, kurumlar vergisi yüzde 21,9, dahilde alınan KDV yüzde 66,1 ve özel tüketim vergisi yüzde 9,5 oranında azaldı. Buna karşılık ithalde alınan KDV yüzde 17,5, harçlar yüzde 31,4 ve banka ve sigorta muameleleri vergisi yüzde 25,6 oranında artış kaydetti.

Ocak-mayıs dönemi geneline bakıldığında ise bütçe giderleri yüzde 37,4 artışla 7 trilyon 334 milyar 713 milyon liraya yükselirken, bütçe gelirleri yüzde 33,9 artışla 6 trilyon 277 milyar 714 milyon lirada kaldı. Personel giderleri yüzde 43,1, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri yüzde 49,3 ve mal ve hizmet alım giderleri yüzde 39,7 oranında arttı.

Uzmanlar, bütçe açığındaki hızlı yükselişin faiz giderleri ve personel harcamalarındaki artıştan kaynaklandığını belirtiyor. Özellikle faiz giderlerindeki yüzde 51’lik artış, kamu maliyesi üzerindeki baskının büyüklüğünü gözler önüne seriyor. Önümüzdeki dönemde mali disiplinin sağlanması için ek tedbirlerin gündeme gelmesi bekleniyor.

Kaynak: Dünya Gazetesi