Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) üyesi havayolu liderleri, 6-8 Haziran tarihleri arasında Rio de Janeiro’da düzenlenen yıllık genel kurul toplantısında bir araya geldi. İran savaşı kaynaklı artan yakıt maliyetleri ve kapanan hava sahaları, küresel havacılık sektörünün kârlılığını doğrudan baskılıyor. Havayolu şirketleri, jeopolitik şokun etkilerini bilet fiyatlarını yükselterek ve uçuş kapasitelerini sınırlayarak dengelemeye çalışıyor.

Sektör temsilcileri, jeopolitik risklerin yanı sıra yeni uçak tedarik zincirinde yaşanan kronik sıkıntılarla da mücadele ediyor. Boeing ve Airbus firmalarının uçak teslimatlarında yaşadığı gecikmeler, havayolu şirketlerini eski ve daha yüksek yakıt tüketimine sahip jetleri daha uzun süre uçurmaya zorluyor. Bu durum, operasyonel maliyetleri daha da yukarı çekiyor.

IATA, savaş patlak vermeden önce havacılık sektörü için bu yıl 41 milyar dolar rekor net kâr tahmininde bulunmuştu. Ancak sektör yöneticileri ve finansal analistler, Rio de Janeiro’daki kritik toplantıda söz konusu kâr öngörüsünü aşağı yönlü güncellemeyi bekliyor. Jeopolitik gelişmelerin sektör finansalları üzerindeki etkisi, zirvenin ana gündem maddelerinden birini oluşturuyor.

Deloitte tarafından yayımlanan ve 21 küresel havayolu şirketinin üst düzey yöneticisini kapsayan anket çalışması, güncel riskleri net şekilde ortaya koyuyor. Ankete katılan liderler, yakıt fiyatlarındaki yüksek oynaklığı ve küresel enflasyonu havacılık sektörü önündeki en büyük tehditler olarak sıralıyor. Şirketler, maliyet kontrolü ve finansal sağlığı koruma stratejilerine ağırlık veriyor.

Raymond James tarafından açıklanan 25 Mayıs tarihli ABD iç hat uçuş verileri, bilet fiyatlarındaki yükselişi gözler önüne seriyor. Verilere göre, uçuşa bir hafta kala alınan bilet fiyatları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35,8 artış gösterdi. Seyahate dört hafta kala satılan biletlerdeki fiyat artışı ise yüzde 39,4 seviyesine ulaştı. Air Canada Network Planlama Başkan Yardımcısı Alexandre Lefevre, premium segmentteki ödeme isteğinin güçlü kalmaya devam ettiğini doğruluyor.

Yüksek bilet fiyatları yakıt faturalarını telafi etse de, bütçesi kısıtlı tüketicileri sistemin dışına itme riski barındırıyor. Taşıyıcılar bu riski, yerel para birimlerinin zayıf olduğu bölgelerde daha net hissediyor. Buna rağmen bazı havacılık şirketleri agresif büyüme planlarını sürdürüyor. Singapore Airlines en az 50 adet geniş gövdeli uçak satın almak için üreticilerle görüşmeler yürütürken, Avustralyalı Qantas da yaklaşık 20 adet Airbus veya Boeing geniş gövdeli uçak siparişi vermeyi planlıyor.

Tüm bu gelişmeler ışığında, küresel havacılık sektörünün önümüzdeki dönemde hem maliyet baskısı hem de talep dengesi açısından zorlu bir sınavdan geçeceği öngörülüyor. IATA zirvesinden çıkacak güncellenmiş kâr tahminleri ve sektör stratejileri, havacılıkta yeni dengenin nasıl şekilleneceği konusunda önemli ipuçları verecek.

Yazar: Murat Ali Oral / Kaynak: Dünya Gazetesi